Nieuwe fabriek is na drie jaar alweer verouderd

Philips stoot zijn divisie halfgeleiders af en Infineon splitst zijn geheugenchips af.

Samen zouden de chipmakers een Europese kampioen kunnen vormen.

Eerst jezelf klein maken om dan heel groot te kunnen worden. Het lijkt een vreemd spel dat de Europese producenten van halfgeleiders (chips) op dit moment spelen. Maar ze moeten wel. En het zou zomaar een grote Europese hightechkampioen kunnen opleveren.

Deze week neemt het Duitse Infineon afscheid van het onderdeel dat geheugenchips produceert. Het gaat nu zelfstandig onder de naam Qimonda door het leven. Later dit jaar moet een beursgang volgen. Geheugenchips zijn nog veel gevoeliger voor economische schokken dan halfgeleiders toch al zijn en hebben een lagere marge door forse concurrentie van grote Aziaten als Samsung.

Infineon zelf zal zich concentreren op meer specialistische chips voor onder andere auto's, digitale televisies en mobiele telefoons. De voormalige Siemensdochter verliest door het afstoten van Qimonda in één klap 42 procent van zijn omzet. Het Duitse bedrijf heeft al aangegeven zich te zullen versterken met de opbrengsten om een niet al te marginale speler te worden.

Philips is nog bezig met de juridische ontvlechting van zijn halfgeleiderdochter, die ook alleen in specialistische markten zit, en verwacht dat proces deze zomer af te ronden. Het Nederlandse concern wil zich ontdoen van deze divisie, die forse investeringen vergt, terwijl de resultaten heftig fluctueren. Als Philips de juridische en operationele dwarsverbanden heeft ontward, kan de dochter uitgehuwelijkt worden of een beursgang maken.

Op zich is Philips laat met de verzelfstandiging van zijn halfgeleiders. Infineon werd al in 1998 door Siemens naar de beurs gebracht. Het Amerikaanse Motorola nam in 2004 afscheid van de halfgeleiders door Freescale op te richten. Onder de grote halfgeleiderproducenten behoren alleen de Japanse en Koreaanse bedrijven nog tot grotere conglomeraten.

Als Qimonda later dit jaar naar de beurs gaat, heeft Infineon in één klap een smak geld dat het kan gebruiken om de halfgeleiderdivisie van Philips over te nemen. Een samengaan lijkt een logische stap. “De producten van Philips en Infineon sluiten goed op elkaar aan, zonder dat ze elkaar overlappen“, meent analist Niels de Zwart van Rabo Securities.

Gesprekken tussen bedrijven in de halfgeleidersector zijn druk gaande. Philips praat al met mogelijke partners, liet financieel directeur Pierre Jean Sivignon doorschemeren bij de presentatie van de kwartaalcijfers. Maar met wie wordt gesproken, wilde hij niet zeggen zolang nog alle opties openstaan. Ook een zelfstandige beursgang kan zo'n optie zijn. “Ik sluit niet uit dat Philips het bedrijf in onderdelen verkoopt aan verschillende spelers als dat de hoogste waarde opbrengt“, zegt Rabo-analist De Zwart.

Schaalvergroting is onvermijdelijk in deze industrie. “Een investering in een nieuwe fabriek kost twee tot drie miljard dollar en je weet dat die na drie jaar weer verouderd is. Alleen de allergrootste bedrijven kunnen zich dat veroorloven“, zegt Andrew Norwood van marktonderzoeker Gartner.

Een Europees kampioen zou tot de topdrie van de wereldspelers kunnen behoren. Zelfstandig blijven Philips en Infineon daar nog ver van verwijderd. Philips was in 2004 zelfs uit de toptien verdwenen en keerde daar vorig jaar niet op eigen kracht in terug, maar doordat andere spelers werden opgeslokt. Infineon zal door het afstoten van Qimonda uit de toptien wegzakken.

Philips en Infineon zijn niet tot elkaar veroordeeld. Philips werkt al nauw samen met het Amerikaanse Freescale en het Frans-Italiaanse STMicro-electronics in een fabriek en onderzoekscentrum in het Franse Crolles. Beide bedrijven zijn ook aannemelijke partners voor Philips.

Met STM zou Philips ook een Europees kampioen kunnen vormen die tot de wereldranglijst doordringt. STM heeft officieel zijn hoofdkantoor in Amsterdam, al huist het operationele hoofdkwartier in Genève. In de raad van commissarissen zit ex-ASML-topman Doug Dunn, die ooit Philips' halfgeleiderdivisie leidde.

Alleen al wegens de geringe cultuurverschillen zou een Europese partner aantrekkelijk kunnen zijn. Maar Infineon-topman Wolfgang Ziebart zei vooral versterking in Azië te zoeken. Norwood: “Sharp is in Japan ook zijn halfgeleiderdivisie aan het afstoten. Het kan aantrekkelijk zijn om met een Japanse speler samen te gaan, want het lukt een Europese of Amerikaanse speler zelf nooit om op de Japanse markt door te dringen.“

Het wachten is op de eerste bedrijven die een stap zetten. Daarna zal het snel gaan, zo verwacht Norwood van Gartner. “Iedereen is bang om dan alleen achter te blijven of alleen nog met de lelijke partner samen te kunnen gaan.“ Eén ding is volgens de marktanalist zeker: “De toptien van grootste spelers zal er over een paar jaar totaal anders uitzien, met allemaal namen waarvan we nu nog nooit hebben gehoord.“

    • Daan van Lent