Japanners lezen vreugde bij de ander af aan de ogen

Als Japanners emotionele gezichtsuitdrukkingen interpreteren, letten zij veel meer op de ogen dan op de mond. Bij Amerikanen is het precies andersom. Dit blijkt uit experimenten die binnenkort gepubliceerd worden in de Journal of Experimental Social Psychology.

Gezichtsspieren rond de ogen staan minder onder bewuste controle dan spieren rond de mond, maar in het gebied rond de mond kunnen (als het bewustzijn het toelaat) emoties duidelijker en uitbundiger worden getoond dan in het gebied rond de ogen. Het onderzoek is dan ook een experimentele bevestiging van een al langer bestaand vermoeden dat in een cultuur waarin het tonen van emoties in hoog aanzien staat (zoals de Amerikaanse) mensen zullen letten op de mond, terwijl in culturen waarin emoties juist niet horen te worden getoond (zoals de Japanse) op die gebieden in het gezicht gelet wordt waar die emoties toch zijn te zien. In hun artikel schrijven de onderzoekers Masaki Yuki, Willam W. Maddux en Takahiko Masuda dat die theorie leidt tot een vreemde paradox. Want het zou best kunnen zijn dat binnen 'emotie-gedempte' culturen mensen elkaars emoties even goed van het gezicht lezen als in uitbundige culturen. Alleen zien buitenstaanders, zoals Amerikanen die gewend zijn om vooral op de mond letten, weinig.

De onderzoekers deden een klassiek emotieonderzoek: studenten gemanipuleerde foto's laten beoordelen van gezichtsuitdrukkingen (bijvoorbeeld vrolijke mond maar geen vrolijke ogen). Maar in het kader van een pilot-project werden ook emoticons ingezet, gezichtjes die vaak in e-mails en chatsessies worden gebruikt. Het was de onderzoekers opgevallen dat in Japan heel andere gezichtjes worden gebruikt dan in de VS, met - inderdaad - meer nadruk op de ogen. In de VS (en Europa) geldt als vrolijk gezichtje :-) of :), maar Japanners typen dan: (^_^), met de expressie in de ogen. Een verdrietig gezichtje is in de VS :( of :-(, maar in Japan: (;_;), met huilende ogen. In het experiment, waarbij oog- en mond-signalen werden gemengd, kwam inderdaad naar voren dat Japanners meer op ogen letten. De waarde van dit experiment was beperkt omdat Japanners ook simpelweg gewend kunnen zijn aan hun andere emoticons.