Hé, overheid!

Iedereen weet dat het scheldwoord “eikel' niet slaat op de noot die elke herfst uit de eikenboom valt. Wie dat woord schreeuwt op straat, roept geweld op. Wie het tegen een agent zegt, krijgt een bekeuring. Daarom hoort de overheid zelf de burgers niet zo aan te spreken. Anders tast zij het eigen gezag aan.

Maar volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken mag het wel. Op een website en op televisie en radio heeft het departement met de rapper Yes-R en inspecteur De Cock uit de politieserie Baantjer de campagne “Wat voor eikel ben jij?' op touw gezet om jongeren veilig gedrag aan te leren. Het lijkt wel verkeersles in een botsauto.

De campagne is een ontaarding van wat begon met een pleidooi voor normen en waarden van premier Balkenende. De overheid maakt zichzelf belachelijk door speciaal jongeren met grove taal te bejegenen.

Deze campagne wordt gevoerd ter geruststelling van jongeren die zich volgens onderzoek onveilig voelen. Maar veiligheid wordt alleen bevorderd door een overheid die zich letterlijk voorbeeldig en voorspelbaar gedraagt. Dat is belangrijker dan ideetjes van ambtenaren voor een voorlichtingscampagne met tv-sterren waarvan het resultaat nooit kan worden aangetoond.

Vandaar dat publiekscampagnes zo populair zijn bij de overheid. Er kunnen budgetten mee worden opgemaakt en tv-sterren mee worden betaald voor een hoger doel dat niet bereikt hoeft te worden, want het is slechts voorlichting. Maar niemand zal zich veiliger voelen na het bekijken van een site of een tv-spotje. De Rekenkamer zou er goed aan doen om het aantal voorlichtingscampagnes en de kosten daarvan eens onder de loep te nemen.

Kamerlid Jan Marijnissen van de Socialistische Partij heeft de eikelcampagne terecht aan de kaak gesteld, maar hij heeft zich vervolgens op de SP-site aan hetzelfde grove gedrag schuldig gemaakt door zelf te beginnen met de campagne “Wat voor eikels zijn jullie?' Daarbij wordt de lezer van de site aangemoedigd om onder de ministers van het kabinet de “über-eikel van het jaar' te kiezen. Maar ook een parlementariër hoort ministers niet voor eikel uit te maken. Het decorumverlies treft dan alle andere politici, onder wie Marijnissen zelf.

De overheid hoort niet te schelden, op de hurken te gaan of straattaal te gebruiken. Om ethiek en moraal bij te brengen moet de overheid zich daar in de eerste plaats zelf aan houden.

Op een andere overheidssite voor waarden en normen, zestienmiljoenmensen.nl wordt aan de burger een quizvraag gesteld over de afwezigheid van een publieke wc op het Amstelstation in Amsterdam. Het correcte antwoord op die vraag is irrelevant, zolang de overheid er niet voor kan zorgen dat zo'n wc er komt. Voor één miljoen euro, de kosten van de eikelcampagne, was het zeker gelukt.