De triomf van het 'Barcelonisme'

Barcelona behaalde gisteren voor de tweede keer in suc- cessie de Spaanse titel. De voetbalclub speelt ook in de finale van de Champions League. Dankzij het in ere herstelde 'Barcelonisme'.

Trainer Frank Rijkaard omringd door media nadat Barcelona Spaans kampioen is geworden. Foto AFP Barcelona's coach Dutch Frank Rijkaard answers journalists at the end of his Liga football match against Vigo, 03 May 2006. Barcelona won the match to get their 18th Spanish league title. AFP PHOTO Pierre-Philippe MARCOU AFP

Sinds in juni 2003 Juan Laporta voorzitter is, wordt bij FC Barcelona een nieuw beleid gevoerd: het 'Barcelonisme'. Het is een pleidooi voor artistiek voetbal, de Catalaanse identiteit, kosmopolitisme, vrijheid en democratie, en strikte financiële controle. De broers Carles Mureillo (62, hoogleraar economie en financieel adviseur van Barcelona) Enrique Mureillo (58, uitgever) schreven er dit voorjaar een boek over, El Nuevo Barça ('Het Nieuwe Barça'). Daarin leggen zij als volgers van de club haarfijn uit hoe Barcelona zich de laatste twee jaar heeft kunnen oprichten.

De broers Mureillo hebben zich sinds de jaren zestig verbonden met de anti-franquistische ziel van de blaugrana. Ze behoren tot de entourage van Laporta, die met zijn team op 15 juni 2003 onverwacht de voorzittersverkiezingen won. Niets opmerkelijks, ware het niet dat Laporta uit Elefant Blau stamt, een oppositiebeweging van fans tegen de voormalige voorzitter Nuñez, de grote rivaal van Johan Cruijff ten tijde van diens Dream Team in de jaren negentig. Nergens ter wereld leiden, zoals in Barcelona, supporters een internationale topclub.

Enrique Mureillo vertelt hoe in 2003 links-liberale jongeren uit de middenklasse een eclatante zege boekten. Met een radicaal programma, heimwee naar Cruijff en onder het motto 'Barça Eerst!' De socios stemden deze keer op 'de verandering' en tegen het establishment. Opponent Bassett bleef namens de Catalaanse conservatieven steken op 16.000 stemmen, Laporta haalde een recordscore van 27.000.

De schuldenlast overwoekerde de ambitie: van + 6 miljoen euro in 1997 naar -161 euro in 2003, doordure transfers en riante salarissen. Terwijl Real Madrid schitterde, sukkelde Barcelona verder.

Enrique Mureillo getuigt: 'Het Catalaanse establishment behandelde ons na de electorale triomf als een krakerscollectief. De directeuren van bedrijven en banken steunden Bassett en negeerden het nieuwe beleid. Ineens bevond zich een groep hartstochtelijke culés - zo noemen we in het Catalaans de onverbeterlijke Barça-fan - in het centrum van de macht. We ontdekten afluisterapparatuur in ons vergaderlokaal. Het bracht ons dichter bij elkaar. We kochten spelers net onder de top, zelfs Ronaldinho stond in 2003 nog in de schaduw van Ronaldo, Beckham en Zidane. Ze accepteerden het systeem van besparingen, in ruil voor een gunstig premiestelsel en een langetermijnvisie bij de club.'

De selectie van Barcelona heeft een brede basis van Catalaanse spelers nodig, vanwege de band met publiek, stad en regio, en de historische identiteit van de club. In het nieuwe scenario staat dus de jeugdopleiding centraal. Mureillo noemt trainer Frank Rijkaard en technisch directeur Txiki Begiristain de bewakers van de filosofie van Barça: 'De socio verwerpt de Spaanse variant van het Italiaanse catenaccio: vier pure verdedigers, in het midden één louter defensieve speler, twee met veel loopvermogen en een spelmaker, en vooraan creatieve spitsen.'

Rijkaard, beweert Mureillo, haalt het beste uit de Hollandse en Italiaanse traditie en voert twee dingen tegelijk uit. 'Rijkaard opent met het Cruijffconcept: als jij de bal hebt, kan de tegenstander niet scoren. Als het hele elftal aanvalt, de bal rondspeelt en de bal houdt, volgt automatisch een doelpunt. Met één risico: balverlies wordt door kundige countervoetballers afgestraft. Vervolgens voegde Rijkaard er zijn Milanese ervaring aan toe. Rijkaard instrueert dus een aanvallend systeem, gebaseerd op bezit van de bal én een verdedigend plan met drie defensieve denkers en één controlerende middenvelder die bij balverlies meteen organiseert. De zes anderen opereren offensief. Voeg daarbij het 'spelpleziertalent' van Ronaldinho en er dient zich een unieke combinatie aan.'

Het Barcelonisme is meer dan een ode aan het elegante voetbal. Het is ook een internationaal waardemerk van Catalonië, met dezelfde uitstraling als architect Gaudi of operazanger Montserrat Caballé. De club draagt haar droom uit op mondiale schaal. Via de Fundacio die in Catalonië sociale activiteiten lanceert - voetbalshops voor kinderen uit achterbuurten, sponsoring van literaire evenementen - en ontwikkelingssamenwerking en anti-aidscampagnes opzet in Afrika.

Helaas heeft Laporta zichzelf niet altijd onder controle. Mureillo: 'De persoonlijkheid van de voorzitter liep deuken op. Wie de leiding heeft over Barça genereert veel media-aandacht. Hij vergeet soms dat hij niet namens zichzelf spreekt, maar namens een club van 100.000 socios.'

'Men neemt hem steeds minder serieus', weet Mureillo. 'Maar als Barcelona straks de Champions League wint, wordt hem veel vergeven. Het Barccelonisme wint.'

    • Raf Willems