Boccanegro van Mussbach boeit bij vlagen

Sinds de opening van het Amsterdamse Muziektheater, bijna twintig jaar geleden, heeft de Nederlandse Opera een moeizame verhouding met Giuseppe Verdi. Het begon al op de tweede avond met een teleurstellende Falstaff en het ging door met tal van hele, halve of gedeeltelijke mislukkingen, tot 2004. Toen nam Riccardo Chailly afscheid van Amsterdam met een in alle opzichten grandioze Don Carlo in de regie van Willy Decker.

Met de Simon Boccanegra van Peter Mussbach is de Nederlandse Opera terug in het oude spoor, al zijn de artistieke ambities, zoals gebruikelijk, bijzonder hoog. De nieuwe chef-dirigent Ingo Metzmacher leidt het uitstekend spelende Rotterdams Philharmonisch Orkest. Regisseur Peter Mussbach, intendant en artistiek directeur van de Berlijnse Staatsopera, is een zeer ervaren en gelauwerde internationale beroemdheid, maar ook omstreden. In 1991 opende hij het Holland Festival met een tamme en taaie Idomeneo van Mozart, die stormen van boe-geroep opriep en waaraan dirigent Frans Brüggen nog steeds met afschuw terugdenkt.

Ook gisteravond was er na afloop van Simon Boccanegra weer veel boe-geroep voor Mussbach, al was het minder dan destijds. Zijn enscenering lijkt vooral een remake van de zwakke Simon Boccanegra die de Opera in 1989 bracht in de regie van Stephen Wadsworth. Ook hier staan in een reusachtig eenheidsdecor wisselend belichte panelen. Het zijn de coulissen rond het strijdperk om de macht en ze bieden allerlei mogelijkheden om te verdwijnen. Destijds waren er uitklappende luiken, waarvan hier nog vage aanduidingen over zijn. De luiken zitten nu in de vloer en zorgen voor aan- en afvoer van lijken.

Net als Wadsworth komt Mussbach in zijn nog veel abstraherender regie niet tot een expliciete duiding van het complexe verhaal rond de doge van Genua, die zijn dochter Amelia terugvindt op het moment dat zij wil trouwen met zijn grootste vijand.

Simon Boccanegra, aanvankelijk mislukt en later fors herzien, is in het oeuvre van Verdi een fascinerend en eigensoortig werk met een van zijn gecompliceerdste helden, een fictieve weduwnaar, een gemankeerde vader, een opgeklommen kaperskapitein, gevangen in klassentegenstellingen, omgeven door vijanden en rivalen.

In Simon vallen het publieke en het private, het politieke en het persoonlijke op noodlottige wijze samen in een personage van Grieks-antieke allure. Voor de pauze leidt het tot de fameuze scène in de raadzaal, waar Simon de intrigant Paolo zichzelf laat vervloeken. Dan volgt de wraak met gif en is de rest van de opera één lange sterfscène.

Wadsworth kwam tot niet veel meer dan bewegende standbeelden. Bij Mussbach is dat niet principieel anders, maar wel beter en soepeler, al zijn er ongeloofwaardige details. De confrontatie van Simon met het lijk van zijn plots overleden minnares Maria is knullig, de truc van het door de panelen heenlopen wordt al te vaak herhaald.

Mooi is het door elkaar lopen van schijn en werkelijkheid, van verleden en heden, van dood en leven. De levende personages worden schimmen, de dode Maria beheerst de scène steeds realistischer. Uiteindelijk is de conclusie dat de enscenering van Mussbach naar bedoelingen en uitwerking zeker niet slecht is en soms interessant en intrigerend. Maar Willy Decker doet zoiets veel beter.

Muzikaal en vocaal is de voorstelling op goed niveau maar geen echte top. Metzmacher bouwt de scène in de raadzaal indrukwekkend op. Hij dirigeert verder veelal erg subtiel en zou de Verdiaanse dramatiek wat directer kunnen exploiteren. Ook de goede vocale cast vervult niet alle wensen, de Chileense sopraan Angela Marambio zingt met al te veel vibrato.

Verder zijn er prima prestaties van de Poolse bariton Andrzej Dobber als Simon, een aantal 'echte' Italianen als Roberto Scandiuzzi (Fiesco) en Marco Vratogna (Paolo) en de zeer Italiaans klinkende Mexicaanse tenor Alfredo Portilla (Gabriele).

Voorstelling: Simon Boccanegra van Verdi door Nederlandse Opera en Rotterdams Philh. Orkest o.l.v. Ingo Metzmacher. Decor: Erich Wonder; kostuums: Andrea Schmidt-Futterer; regie: Peter Mussbach. Gezien: 3/5 Muziektheater Amsterdam. Herh.: t/m 28/5. Res.: 020- 6255455. Radio 4: 20/5.