Angst CDA voor onomkeerbare stappen

Maxime Verhagen is het niet eens met de nieuwe zenderindeling van de publieke omroep. 'Ze beginnen over iets waar we allang over gediscussieerd hadden.'

Tweede-Kamerlid Bert Bakker (D66) reist vandaag naar Surhuisterveen. Hij gaat thuis bij Tweede-Kamerlid Joop Atsma (CDA) praten over de visie van de coalitiepartijen op de toekomst van de publieke omroep. Het gaat er vooral om, zegt Bakker, om een paar 'misverstanden' uit de weg te ruimen. 'De coalitie staat nog steeds achter het paasakkoord van vorig jaar. We zijn het eens.'

De 'geluiden van twijfel' bij het CDA, zoals Bakker ze noemt, hebben de verhoudingen in de coalitie op scherp gesteld. D66 is bang dat het CDA terugkrabbelt van het vorig jaar zo moeizaam gesloten akkoord, waarin afspraken over de toekomst van de publieke omroep zijn gemaakt. Ook de derde coalitiepartij, de VVD, is geërgerd over het CDA. 'Ze beginnen over iets waar we allang over gediscussieerd hadden', zegt VVD'er Fadime -rgü. 'Ik begrijp niet wat die partij wil.'

Vorige week zei CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen in een interview met Trouw dat hij het oneens is met de nieuwe zenderindeling die de raad van bestuur van de publieke omroep voor volgend seizoen heeft uitgewerkt. Nederland 1 wordt een breed familienet, gericht op hoge kijkcijfers. Nederland 2 wordt een 'verdiepend' net, Nederland 3 gericht op jongeren. De omroepen protesteerden aanvankelijk heftig tegen deze indeling.

Verhagen zei vorige week dat deze plannen geen goed idee zijn. Hij gaf het voorbeeld van een avond op de jongerenzender Nederland 3. Eerst komt de EO Jongerendag, waarna het BNN-programma Spuiten en slikken volgt. Belangrijker is dat de nieuwe zenderindeling volgens Verhagen in strijd is met het paasakkoord. Daarin staat dat de 'interne en externe pluriformiteit' van de omroepen wordt 'veiliggesteld'.

Dat betekent, zegt Verhagen, dat omroepverenigingen deze kabinetsperiode geen macht mogen inleveren. Sterker nog, hun invloed moet juist groter worden. De verenigingen krijgen volgens het wetsvoorstel van staatssecretaris Van der Laan (Media, D66) een vast budget waarmee zij opinie- en debatprogramma's maken. Het wetsvoorstel ligt voor advies bij de Raad van State. Het plan moet in 2008 ingaan.

Hiermee komt een oud meningsverschil tussen CDA en D66 boven. De christen-democraten hechten van oudsher sterk aan zelfstandige omroepverenigingen, die een grote achterban vertegenwoordigen. D66 heeft daar veel minder binding mee. De VVD zou het liefst de publieke omroep helemaal opheffen en in plaats daarvan alleen nog maar programma's financieren.

Het CDA krijgt inmiddels steun van de grootste oppositiepartij, de PvdA. Onder voorwaarden is die partij bereid Verhagen te steunen in zijn verzet tegen de nieuwe programmering. Deze 'flirt tussen CDA en PvdA' is niet zo gek, zegt D66'er Bakker. 'Beide partijen hebben een historische band met de omroepverenigingen. Dat komt nu weer aan de oppervlakte.'

VVD en D66 vinden het paasakkoord helemaal niet in strijd met de zenderindeling van de publieke omroep. Ze begrijpen niet waarom het CDA opeens de macht van de raad van bestuur van de publieke omroep ter discussie stelt. 'De raad van bestuur heeft al veel langer de bevoegdheid om zelf een zenderindeling te maken', zegt Fadime -rgü. 'Sinds vorig jaar gaan de omroepbazen daar niet meer over. Daar heeft de Tweede Kamer zelf mee ingestemd.' En politici gaan al helemaal niet meer over de indeling van zenders.

Het CDA lijkt hier dubbel spel te spelen. Door expliciet te verwijzen naar het paasakkoord, suggereert Verhagen dat hij niet kan wachten tot het wetsvoorstel van Van der Laan, dat uit het akkoord voortvloeit, in de Tweede Kamer wordt behandeld. Het CDA hanteert echter een vertragingstactiek met als doel de parlementaire behandeling van de mediaplannen van Van der Laan deze kabinetsperiode niet afgerond te krijgen. Met de VVD en D66 alscoalitiegenoten is het lastig zaken doen. Het CDA is uit op behoud van de pluriformiteit van de publieke omroep, terwijl VVD en D66 op drastische hervorming uit zijn. De christen-democraten zijn bang voor onomkeerbare stappen, die in een volgend kabinet moeilijk terug te draaien zijn. Nu akkoord gaan met inperking van de macht van de omroepverenigingen, is niet slim.

De PvdA, die bij de Tweede-Kamerverkiezingen van 2007 de grootste partij kan worden, zoekt intussen toenadering tot het CDA. De sociaal-democraten willen dat de bezuinigingen op de publieke omroep worden ingetrokken en dat het CDA de steun intrekt voor de plannen van Van der Laan. Het CDA zal de komende dagen eerst proberen de coalitiegenoten ervan te overtuigen dat de macht van de omroepverenigingen niet kleiner wordt.

    • Guus Valk