40.000 downloads van Endstra-tapes

Veertigduizend keer zijn de Endstra-tapes gedownload in de eerste veertig uur dat ze op de website Quotenet te lezen waren. Het zijn 254 pagina's met de uitgetikte gesprekken van in 2004 vermoorde vastgoedhandelaar Willem Endstra met drie politierechercheurs, achterin een gepantserde BMW. De tapes zijn belangrijk materiaal in de rechtszaak tegen Willem Holleeder die volgende week begint.

De webpublicatie van het zakenblad Quote was een reactie op de publicatie van de tapes - met weglating van een paar duizend 'eh's' en een aantal namen van bijfiguren - in het boek De Endstra-tapes van twee journalisten van Het Parool. Het is voor het eerst dat journalisten een omvangrijk deel van een dossier uit een strafzaak volledig publiceren. En dankzij de publicatie op internet heeft nu iedere Nederlander daar rechtstreeks en kosteloos toegang toe.

'Foute boel', zegt de advocaat Peter Plasman, die niet bij de zaak betrokken is. 'Het is natuurlijk smeuïg materiaal, maar als er selectief uit een strafdossier wordt gepubliceerd, kan er een verkeerd beeld ontstaan. De gemiddelde lezer zal bijvoorbeeld niet beseffen dat er een belangrijk verschil is tussen gesprekken met politiemannen op de achterbank van een auto en een echt verhoor - laat staan een verklaring onder ede voor de rechtbank.'

De Endstra-tapes zijn als onderdeel van het dossier door justitie aan meer dan een dozijn advocaten van verdachten ter beschikking gesteld. En vervolgens wijder verspreid. De meeste media hebben zich beperkt tot citaten uit het dossier in artikelen over de zaak. 'Door al die lekken is in deze zaak een soort publiek tribunaal ontstaan', zegt hoofdredacteur Jort Kelder van Quote. 'Maar als Het Parool er een nietje door slaat en het als boek gaat verkopen, dan maar liever helemaal openbaar. Nu kan tenminste iedereen zelf zien hoe schandelijk de politie Endstra heeft behandeld.'

Advocaat Bram Moszkowicz, die hoofdverdachte Holleeder verdedigt, noemt het een 'trial by newspaper' waarbij de publicatie van de Endstra-tapes de belangen van zijn cliënt schaadt. 'Je krijgt mythevorming. Mijn cliënt staat te boek als een monster.' Volgens hem is het voor rechters straks 'een bijna bovenmenselijke' taak om nog onbevangen te oordelen.

Het is overigens onduidelijk bij wie het auteursrecht van de gesprekken ligt. 'Waarschijnlijk bij de erven-Endstra', zegt de Leidse hoogleraar auteursrecht Dirk Visser. 'Het ligt gecompliceerd', zegt uitgever Marie-Anne van Wijnen van De Endstra-tapes. 'Maar dat heeft ons niet tegenhouden.'