Topzwemmen kiest voor bundeling van krachten

Twee maanden na de aan- stelling van Jacco Verhaeren als technisch directeur van de Nederlandse zwembond zijn de eerste resultaten van diens compromisloze aan- pak al zichtbaar.

Noem het een stille revolutie, maar noem het niet het “Verhaeren'-effect. Die term werkt op de lachspieren van de naamgever, die sinds 1 maart de positie bekleedt van technisch directeur bij de Nederlandse zwembond (KNZB): Jacco Verhaeren. “Wij kennen gelukkig geen “Korbach'-effect.“

En toch: amper twee maanden na de aanstelling van de oud-rugslagzwemmer uit Rijsbergen, tevens technisch directeur van het Nationaal Zweminstituut Eindhoven, lijkt zowaar de lente door te breken in het Nederlandse topzwemmen. Een verrassend groot contingent (22 zwemmers) dwong ruim een week geleden plaatsing af voor de Europese kampioenschappen, begin augustus in Boedapest. Achter de schermen schikten alle betrokkenen - sporters, coaches en bestuurders - zich bovendien naar de nieuwe richtlijnen van de compromisloze Verhaeren, die zichzelf vooral ten doel heeft gesteld om “de versnippering van kennis en talent tegen te gaan“. Het eigenbelang dat in het verleden zo vaak de boventoon voerde, werd zonder morren opzij geschoven.

Zelf klonk Verhaeren (37) opvallend positief toen hij vorige week de balans opmaakte na de Dutch Swim Cup in Eindhoven, en zijn lijst met namen presenteerde voor de Europese titelstrijd in Hongarije. Dat optimisme stond haaks op de zwartgalligheid die hem vorig najaar in de nasleep van de mislukte WK langebaan (50 meter) in Montréal in de greep had. “Ik bespeur weer gretigheid; men is bereid de noodzakelijke keuzes te maken en in zichzelf te investeren. Zoals een topsporter betaamt.“

De grootste doorbraak kwam eind vorige week, en was voor de bond aanleiding een jubelend persbericht de deur uit te laten gaan: Topzwemmen Amsterdam en het - twee jaar geleden daarvan afgesplitste - sponsorloze Team Hes gaan per 1 september samen op in het nationaal trainingscentrum Amsterdam. Bij gebrek aan middelen én (aansprekende) prestaties blijken beide partijen plotseling zeer inschikkelijk.

Het kostte de no-nonsense-trainer Verhaeren dan ook geen moeite de betrokkenen tot inkeer te brengen. Een keuze hadden de twee tot voor kort rivaliserende profploegen ook niet. Verhaeren beheert, als schatbewaarder van de KNZB, de gelden en geniet daarnaast de onvoorwaardelijke steun van een nog machtiger beschermheer, sportkoepel NOC*NSF. Het was buigen of barsten, erkent Verhaeren. “Als ze in Amsterdam niet hadden gewild, ook goed, maar dan had ik mijn handen er vanaf getrokken.“

Het daadkrachtige optreden van de trainer met wie hij al twaalf jaar innig samenwerkt, stemde het boegbeeld van de Nederlandse zwemsport, drievoudig olympisch kampioen Pieter van den Hoogenband, uiterst tevreden. “Waar ik vooral blij om ben is dat de oogjes van de meesten langzaam maar zeker weer open gaan.“

Twee jaar lang had VdH het gevoel “dat wij vanuit Eindhoven de kar alleen moesten trekken, terwijl de rest comfortabel achterover leunde bovenop diezelfde kar, en sommigen er ook nog eens aan gingen hangen, waardoor we helemaal niet meer vooruit te branden waren“. Het leidde tot irritatie bij de 28-jarige sprinter, al ventileerde hij die uit diplomatieke overwegingen vooral binnenskamers.

De enige tegenwerking die Verhaeren de afgelopen weken ondervond, kwam - zoals verwacht - vanuit Dordrecht, waar de ploeg van hoofdtrainer Dick Bergsma (68) had gehoopt het derde officiële bondssteunpunt te worden. Het tegendeel bleek waar. Topzwemmen West-Nederland voldoet volgens Verhaeren niet aan de aangescherpte kwaliteitseisen: onvoldoende middelen voor een volwassen topsportprogramma. En dus kan Bergsma's belangrijkste pupil, vlinderslagspecialiste Inge Dekker, maar beter onderdak zoeken bij een van de twee nationale opleidingscentra, in Amsterdam of Eindhoven.

Verhaeren zegt niemand het mes op de keel te willen zetten, maar streeft naar “logische trainingsgroepen, waarbij geselecteerd zal worden op slag, afstand en belastbaarheid, en dan pas op de individuele voorkeuren“. Alleen “gearriveerde vedetten“, oftewel zwemmers die bij internationale langebaantoernooien meedoen om de podiumplaatsen, mogen in de aanloop naar de Spelen van Peking (2008) afwijken van de door Verhaeren opgestelde meerjarenplanning. “Dat zijn de mensen die zich hebben bewezen, zwemmers die wel de volwassenheid hebben hun eigen topsportgerichte keuzes te maken.“

Een volgende stap in de verlate inhaalrace is de aanstelling van een buitenlandse topcoach in Amsterdam. Verhaeren is met twee kandidaten in gesprek. Namen wil hij niet noemen. “Nederland heeft geen topcoaches, dus moeten we de expertise van elders halen. Zo'n buitenlandse impuls is welkom.“

    • Mark Hoogstad