Regering Canada dreigt economie te veel te verhitten

Dankzij een truc is Canada het enige lid van de G7, de groep van rijke landen, dat een begrotingsoverschot heeft. De Conservatieven waren kritisch, maar zijn nu de machthebbers.

De nieuwe, Conservatieve regering van Canada heeft gisteren een breed pakket aan belastingverlagingen gepresenteerd. Profiterend van aanhoudende economische groei ontvouwde de minister van Financiën, Jim Flaherty, een begroting die hij omschreef als “gericht op fiscale verantwoordelijkheid“.

Hoeksteen van de begroting, de eerste “conservatieve' na ruim twaalf jaar liberaal bewind, is een reeks aan belastingverlagingen ter waarde van 20 miljard Canadese dollar (14,3 miljard euro). Belastingtarieven voor middelbare en hogere inkomensgroepen gaan omlaag, evenals ondernemingsbelastingen. Ook de impopulaire accijnzen dalen met een procentpunt, van 7 naar 6 procent, zoals was beloofd in de aanloop tot de verkiezingen, begin dit jaar.

De regering van premier Stephen Harper boekte een tiende opeenvolgend overschot op de begroting, van 8 miljard dollar. Canada is het enige land in de G7, de groep van rijke industrielanden, dat zwarte cijfers schrijft - een gewoonte die ontstond onder Harpers voorganger, oud-premier en oud-minister van Financiën Paul Martin. Hij bereikte dat ten dele door overheidsinkomsten structureel te laag in te schatten, zodat bij economische voorspoed grote meevallers ontstonden. Die tactiek werd door de Conservatieven in oppositie bekritiseerd, maar is niet geheel afgezworen.

De belastingverlagingen in de begroting worden gefinancierd met bezuinigingen op door de Liberalen geplande uitgaven, waaronder 5 miljard dollar ten behoeve van implementatie van het Kyoto-protocol tegen broeikasgassen en 5 miljard dollar hulp aan inheemse bevolkingsgroepen. Defensie en noodlijdende boeren krijgen juist enkele miljarden extra.

Mede wegens die keuzes werd de begroting gisteren direct verworpen door de liberalen en de sociaal-democratische NDP. Oppositieleider Bill Graham sprak van een “ideologisch budget“. De Conservatieven kunnen evenwel rekenen op steun van het separatistische Bloc Québécois wegens een belofte om meer belastinginkomsten af te staan aan de provincies. Parlementaire instemming met de begroting lijkt dan ook verzekerd.

Dat van de lastenverlichtingen naast een beoogde electorale ook een flinke fiscale stimulans zal uitgaan is op dit moment eigenlijk van ondergeschikt belang. De economie van Canada draait tegen haar maximale capaciteit aan, met een jaarlijkse groei van zo'n 3 procent en een in Canada als laag geldende werkloosheid van ruim 6 procent. Beducht voor inflatie heeft de centrale bank de rentetarieven gestaag verhoogd - meest recentelijk met 0,25 procentpunt vorige week tot 4,0 procent. Op extra stimulans zit de economie nauwelijks te wachten.

“Dit budget stimuleert een toch al zeer hete Canadese economie“, stelt Sherry Cooper, econoom bij de Bank van Montreal. Zij voorspelt dat de lastenverlichting het komend jaar 0,5 procentpunt extra economische groei zal betekenen. Maar: “Als de economie op volle toeren komt te draaien, bestaat er een gevaar op loneninflatie en prijzeninflatie.“

De gestage waardestijging van de Canadese dollar ten opzichte van de Amerikaanse remt de economie. Gisteren sloot de Canadese munt voor het eerst in 28 jaar boven de 90 Amerikaanse dollarcent. Jarenlang was dat rond de 70 cent. De olieprijs stuwt de dollar op, omdat Canada een netto-exporteur is van energie. De dure Canadese dollar maakt de export moeilijk van goederen en diensten naar de VS, veruit de grootste handelspartner van Canada.

    • Frank Kuin