Olie op weg naar crash

De tango is een Argentijnse dans waarbij de dansers rondtollen en in elkaars benen verstrengeld raken. Contango is de term voor de ongebruikelijke situatie die zich nu voordoet op de oliemarkt, waarbij de toekomstige olieprijzen hoger zijn dan de huidige prijzen (de “spotprijzen'). En supercontango - waarbij de toekomstige prijzen veel en veel hoger zijn dan de huidige - is de benaming van de gevaarlijke situatie die binnenkort zou kunnen optreden. Als dat gebeurt, kunnen op prestaties gefixeerde beleggers, die de afgelopen drie jaar zo'n 85 miljard dollar in grondstoffenfondsen hebben gepompt, alleen zichzelf daarvan de schuld geven.

Om hun posities op de termijnmarkt te behouden, zetten grondstoffenfondsen iedere maand hun kortlopende posities om in langetermijncontracten. Vooruitlopend daarop verkopen handelaren tegen korting hun stukken die betrekking hebben op de komende maand om posities in te nemen in latere maanden. Daardoor wordt de waarde van langetermijncontracten kunstmatig opgestuwd, zodat de contango steeds grotere vormen aanneemt. Daardoor worden beleggers in op termijncontracten gebaseerde grondstoffenfondsen geconfronteerd met verliezen uit wat het “negatief verlengingsrendement' wordt genoemd. Die verliezen kunnen snel oplopen. Toen bijvoorbeeld het contract voor de levering in mei van de toonaangevende oliesoort West-Texas Intermediate afliep, bedroeg het negatief rendement voor beleggers in termijncontracten 25 procent op jaarbasis. Tot dusver worden die verliezen enigszins gemaskeerd door de olieprijsstijging over de hele linie, die deels wordt veroorzaakt door speculatieve aankopen.

Een van de onprettige gevolgen van contango is dat olie- en raffinagebedrijven erdoor worden gestimuleerd te gaan hamsteren. Zij kunnen winst boeken door olie op te slaan en de duurdere termijncontracten te verkopen. Dat is prima, totdat de opslagcapaciteit zijn maximum bereikt. Dat zou spoedig kunnen gebeuren. De olie-opslag is nu op het hoogste niveau sinds de Aziatische crisis in 1998.

Als er geen rek meer in de opslag zit, kan het zijn dat de spotprijzen dalen doordat er olie op de markt wordt gedumpt. Maar door de hogere opslagkosten kunnen de prijzen voor termijncontracten tegelijkertijd oplopen. Daardoor kan de contango zich ontwikkelen tot een “supercontango'. Op zeker moment zullen beleggers waarschijnlijk massaal besluiten hun geld uit de grondstoffenfondsen terug te trekken.

Het oliespektakel speelt zich nu af voor afgeladen zalen. Behoedzame beleggers doen er goed aan het theater te verlaten voordat er brand uitbreekt.

John Paul Rathbone

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld

    • John Paul Rathbone