Miljoenen voor toverdrank en superfiets

Het kabinet gaf eind maart 141 miljoen euro uit aan “innovatieve projecten'.

De helft daarvan is volgens het Centraal Planbureau geldverspilling.

De ontwikkeling van een nieuwe aërodynamisch geoptimaliseerde lichtgewicht racefiets moet Nederland tijdens de Olympische Spelen in Peking helpen een gouden medaille binnen te slepen. Zoals de klapschaats dat eerder deed.

Het project Innosport van bedrijven, sportkoepel NOC*NSF en onderzoeksinstituut TNO krijgt 15 miljoen euro van het kabinet om zo'n fiets, en andere innovaties op sportgebied, te ontwikkelen.

En dat is verspilling van overheidsgeld, volgens het Centraal Planbureau (CPB). Deze week werd bekend dat van de 24 projecten die eind vorig jaar aanspraak maakten op geld uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES), dat gevoed wordt door aardgasbaten, het CPB er maar zes goed vond. Vier hadden zowel goede als minder goede kanten en veertien waren volgens het CPB echt onder de maat.

Het project Innosport is één van die veertien. Het CPB vindt dat in de sport zoveel geld omgaat, dat het bedrijfsleven het onderzoek naar nieuwe snufjes zelf wel kan financieren. Bovendien, zo stelt het Planbureau, zal het onderzoek niet leiden tot “meer oranje op het erepodium“.

Vooral die laatste opmerking steekt Marcel Sturkenboom. Als directeur Sport van NOC*NSF was hij een van de indieners van het project en hij begrijpt niet dat het CPB het niet goed vond. Volgens hem kan het onderzoek wel degelijk leiden tot meer Nederlandse kampioenen.

Sturkenboom noemt als voorbeeld het drankje Peptopro, het meest recente product van een ander samenwerkingsverband met TNO en chemiebedrijf DSM. Daarmee kunnen sporters na een wedstrijd sneller herstellen. Sturkenboom: “De hele Nederlandse ploeg heeft dat in Athene exclusief gedronken en DSM gaat dat op de markt brengen.“ Kortom, economische én sportieve winst voor Nederland, vindt hij.

Het CPB oordeelde anders, maar Innosport krijgt wel geld. Want naast het CPB, dat naar de economische waarde kijkt, worden de projecten ook beoordeeld door een Commissie van Wijzen, die naar de wetenschappelijke verdiensten kijkt. En uiteindelijk beslist het kabinet, waarmee het besluit, aldus Sturkenboom, “een belangrijke politieke lading“ krijgt.

Van de ondermaatse en gemengde projecten honoreerde het kabinet er vijf; die kregen in totaal 81 miljoen euro. Daarnaast kregen zes andere projecten alvast 22,1 miljoen om een beter projectvoorstel te schrijven, zodat ze in de volgende ronde een grotere kans maken. De rest van het bedrag van 141 miljoen euro ging naar projecten waar het belangrijkste economisch adviesorgaan van het kabinet wel positief over was. “We hebben zo ons best gedaan het CPB te overtuigen“, zegt beoogd directeur Alma Schaafstal van het nieuwe centrum voor Advanced Gaming and Simulation. De 10 miljoen euro is inmiddels binnen al binnen. “Ik zie ons daar nog zitten bij het CPB. Ze waren heel streng en het leek alsof ze onze argumenten gewoon niet wilden horen.“

Schaafstal deed met enkele partners ook een succesvolle gooi naar geld uit het FES-fonds, voor onderzoek naar computerspellen. En ook dit project leidt volgens het CPB tot een “verlaging van de maatschappelijke welvaart“. Schaafstal: “Gelukkig is het CPB uiteindelijk overruled“.

Het onderzoek van Schaafstal richt zich op spellen voor amusement en voor het onderwijs. Zo kunnen aankomende artsen, schoolkinderen of militairen zich door simulatie in nieuwe situaties leren redden.

Volgens Schaafstal zitten in Nederland veel kleine spellenontwikkelaars die erg afhankelijk zijn van grote spelcomputermakers en uitgevers van computerspellen. Door onderzoek te doen naar hoe de branche efficiënter kan werken, krijgen deze bedrijven meer financiële armslag, zegt Schaafstal. Maar het CPB denkt dat het effectiever is in te grijpen in deze markt, bijvoorbeeld door maatregelen op het gebied van mededinging. Over de markt voor serious gaming zegt het CPB dat die zo prematuur is, dat overheidsingrijpen alleen maar verstorend kan werken.

Met andere woorden: als het echt zo veelbelovend is, zal het bedrijfsleven er zelf wel in investeren. Volgens Schaafstal is het project juist nodig om de branche van de grond te krijgen. Ze vindt het jammer dat het CPB niet positief is. Het onderzoek naar games wordt al nauwelijks serieus genomen, zegt ze. “Iedereen begint altijd te lachen zodra je erover begint, terwijl er erg veel geld in omgaat.“ Maar voor het onderzoek heeft het negatieve oordeel geen consequenties. Dat gaat gewoon van start.