Het geheim van de warme luchtbellen

Meteo Consult verzorgt cursussen “wolken herkennen' voor de geïnteresseerde leek.

Na één cursus weet je al waar Nijhoff over sprak in zijn gedicht “de wolken'.

Foto AP Martinus Nijhoff: De wolken Ik droeg nog kleine kleren, en ik lag languit met moeder in de warme hei, de wolken schoven boven ons voorbij en moeder vroeg wat 'k in de wolken zag En ik riep: Scandinavië, en: eenden, daar gaat een dame, schapen met een herder de wond'ren werden woord en dreven verder maar 'k zag dat moeder met een glimlach weende. Martinus Nijhoff (1894-1953) Uit: Verzamelde gedichten, Bert Bakker (2001) Martinus Nijhoff nrc next-lezers kunnen met korting een cursus “Wolken herkennen' volgen op 14 juli en 4 augustus, van 19:30 - 22:00. Kosten 45 i.p.v. 49 euro, aanmelden via info@weer.nl Clouds gather over the ski jumping venue, after official training was cancelled because of high winds at the Turin 2006 Winter Olympic Games in Pragelato, Italy,Thursday Feb. 16, 2006.(AP Photo/Murad Sezer) Associated Press

“De wolken' van Martinus Nijhoff: menig scholier heeft voor zijn eindexamen zijn interpretatie van dit gedicht moeten geven. Die interpretatie zou er heel anders uit kunnen komen te zien na het volgen van de cursus “Wolken herkennen' bij Meteo Consult, het commerciële broertje van het KNMI.

Het instituut, gelegen op een bedrijvenpark in Wageningen, levert weersvoorspellingen aan deze krant, aan RTL 4 en 5, bedrijven in de bouw- en oliesector, ja zelfs aan particulieren die willen weten of ze op hun trouwdag zonnig weer kunnen verwachten. Daarnaast geeft Meteo Consult cursussen en workshops aan bergbeklimmers, watersporters, geïnteresseerde leken en worden er bedrijfsuitjes georganiseerd.

Dennis Wilt, voormalig weerman bij het televisieprogramma NSE, houdt dit tweeënhalf uur durende praatje over het weer. Zoveel wolken, zoveel namen, maakt hij duidelijk: er bestaat een dikke atlas met latijnse termen, variërend van cumulus congestis (hoge stapelwolk met scherpe beranding, samengesteld uit water) tot cirrostratus (veerachtige bewolking, bestaande uit ijskristallen, hoog in de atmosfeer; doordat de ijsdeeltjes in het licht breken, levert dit soms zo'n mooie halo rond de zon op).

Het verschil zit 'm in de ontstaanswijze: is er sprake van een lagedrukgebied? Van geforceerde opstijging van de lucht voor een bergketen? Van thermiek: warme luchtbellen die opstijgen en condenseren? Door het laatste proces ontstaan die prachtige stapelwolken tegen een strakblauwe lucht, bekend uit de schilderijen van de Hollandse meesters. Dat soort wolken is typisch Nederlands omdat de lucht, kraakhelder en kurkdroog, door een noordwestenwind is aangevoerd vanuit het poolgebied. Pas boven Nederland wordt hij verwarmd en stijgt hij op. Als een stapelwolk vervolgens een aambeeld-achtige bovenkant ontwikkelt, heeft hij zijn maximale hoogte in de atmosfeer bereikt en begint hij uit te spreiden: dan kan er neerslag plaatsvinden. Aan het eind van de dag, als de zon de aarde niet meer verwarmd, lossen ook de wolken op.

“Wat moet je nou weten voor een goede weersvoorspelling?“, vraagt een deelnemer. “Ga je dan af op de luchtdruk, op een kaartje? Of luister je naar wat de boeren zeggen?“

“Ik ben van de jonge generatie, dus ik zie het achter de computer“, antwoordt Wilt. “Wat boeren in wolken zien, en in het gedrag van vogels en insecten, is heel knap. Maar het geeft alleen een korte-termijn-voorspelling.“ Een honderd procent garantie voor de juistheid van de weersverwachting kunnen ze zelfs bij Meteo Consult niet geven, er wordt gestreefd naar een percentage van 85 à 90 procent.

Daar moeten hun abonnees ook op kunnen rekenen, want met weersvoorspellingen is een hoop geld gemoeid: een gemiddelde strooi-actie kost een gemeente al snel duizenden euro's.

Aan het eind van de workshop geeft Wilt een rondleiding door het “walhalla van Meteo Consult,' waar de weersverwachting vierentwintig uur per dag via satellietbeelden, radarbeelden, waarnemingen en de laatste modelverwachtingen wordt bijgesteld en doorgegeven aan verschillende klanten. De oplettende luisteraar kent dan inmiddels de definitie van altostratus, stratocumulus, cirrocumulus en nimbostratus en weet de rubensachtige vormen van de mammatus te onderscheiden van de geribbelde vibratis.

En de wolken van Nijhoff? Duidelijk een geval van cumulonimbus, waar op den duur regen uit zou kunnen vallen. Misschien was dat het wel, waarom zijn moeder weende.

nrc next-lezers kunnen met korting een cursus “Wolken herkennen' volgen op 14 juli en 4 augustus, van 19:30 - 22:00. Kosten 45 i.p.v. 49 euro, aanmelden via info@weer.nl