Drie banen tegen de stress

Driekwart van de hoogopgeleiden tussen de 25 en 35 jaar worstelt met het “dertigersdilemma', de onrust van veel keuzes en de angst niet de juiste beslissing te nemen. Dit kan wel helpen om later de midlifecrisis het hoofd te bieden.

Het leven lijkt haar toe te lachen. Juriste, 30 jaar, bedrijfsleidster van een restaurant en sinds kort een vriend. “Ik heb helemaal niet het gevoel dat de wereld aan mijn voeten ligt. Integendeel. Ik kan hyperventilerend wakker worden. Zo zenuwachtig ben ik. Daarom heb ik ook drie banen: ik probeer mijn zenuwen weg te werken.“

Naast haar werk als bedrijfsleider in een restaurant doet Barbara (niet haar echte naam) aan fondsenwerving voor een non-profitorganisatie en werkt ze af en toe in een galerie. Maar het blijft knagen. “De horeca geeft vrijheid, maar het is zwaar werk. Je kunt je sociale contacten amper onderhouden. En ik wil ook een beetje intelligent bezig zijn. Ik heb toch niet voor niets rechten gestudeerd? Ik denk dat ik meer kan. Misschien moet ik toch kandidaat-notaris worden.“

Barbara lijdt aan het “dertigersdilemma', een vorm van keuzestress waarvan 72 procent van de hoger opgeleiden tussen de 25 en 35 jaar in meer of mindere mate last heeft, zo blijkt uit onderzoek van Nienke Wijnants, die naast haar baan als loopbaanbegeleider bij Converge Human Capital Solutions onderzoek doet voor de Universiteit van Amsterdam.

Uit het eerste deel van haar onderzoek komt een tobbende, gehaaste generatie naar voren. Ga ik nog harder werken voor die promotie of wordt het toch een wereldreis? Nemen we kinderen of stellen we die nog even uit? Kies ik voor “het grote geld' of volg ik mijn hart?

Werk is de grootste bron van twijfel. Bijna driekwart van de dertigers is ontevreden over de huidige baan. Het werkende leven wordt ervaren als een ratrace die het privé-leven beschadigt. De helft van de dertigers voelt zich gespannen en 82 procent zit niet goed in zijn vel.

Wijnants: “De generatie van onze ouders begrijpt vaak niet wat het probleem is. Wees blij dat je wat te kiezen hebt, zeggen ze, in onze tijd had je geen keus, je bent verwend. Natuurlijk zijn het luxeproblemen, maar die kunnen wel lastig zijn. Het gaat bij deze groep niet om een potje jam of een telefoonabonnement. Dertigers hebben te maken met een spitsuur van keuzemomenten die hun leven kunnen bepalen. Hoe belangrijker de keuze, hoe groter de stress.“

Accountant Sander (die niet met zijn echte naam in de krant wil) herkent de permanente onrust. Hij was 35 jaar toen hij werd bedolven onder dilemma's: verhuizen, ander werk, het buitenland, een sabbatical, nog een kind? Het was allemaal binnen zijn bereik en juist dat besef maakte het zo zwaar. “Je voelt je verantwoordelijk om de beste keuzes te maken. Als je voor het één kiest, mis je het andere.“ Hij kon op termijn partner worden in het bedrijf als hij nog harder zou werken dan de zestig uur die hij al deed. “Ik moest me onvoorwaardelijk committeren. Die diepte-investering wilde ik niet aan. Het was prachtig werk, verslavend, maar je werd geleefd. Op een gegeven moment had ik geen zin meer om na een vergadering mijn voicemail af te luisteren. Dan waren er vijftien nieuwe boodschappen en kon je 's avonds weer aan de slag.“

De komst van een kind en een onverwacht telefoontje van een headhunter hakten de knoop door: Sander brak met de wereld van de accountancy en koos voor een baan bij de overheid. “Het was rot om bij zo'n mooi bedrijf weg te gaan. Ik maakte me zorgen dat ik bij de overheid mijn ei niet kwijt kon en onder mijn niveau zou werken. Mijn huidige werk kost me inderdaad minder moeite, maar ik heb meer tijd voor mijn gezin.“

Volgens Wijnants heeft het dertigersdilemma veel weg van een midlifecrisis, het dringt zich alleen tien jaar eerder op. “Pure tijdwinst. Als eind twintiger of dertiger heb je nog tijd om de koers te wijzigen. Levensvragen komen nog wel een keer terug, maar als je er nu slim mee omgaat, raak je de volgende keer niet snel meer uit balans.“

Ze verwacht dat komende generaties minder last van het dertigersdilemma zullen hebben. “Kinderen groeien op met zoveel keuzes. Als je van jongs af aan voor dilemma's staat, ga je er gemakkelijker mee om.“

Deze zomer start een programma om dubbende dertigers te helpen bij de vraag: wat wil ik nu echt? En kun je levensvragen oplossen of moet je ze soms aanvaarden? De effecten van het programma zijn onderwerp van het promotieonderzoek van Wijnants, die zelf ook gebukt ging onder het dertigersdilemma. Na haar studie psychologie holde ze van het ene baantje naar het andere. Soms steekt de twijfel weer de kop op. “Ik kan nog wel eens depri worden van de zinloosheid van het leven. Het lijkt me heerlijk om gelovig te zijn. Dat moet zo'n rust geven“, aldus Wijnants, die haar ei kwijt kan in vrijwilligerswerk.

    • Monique de Knegt