De trend: 3D-scherm wordt gerealiseerd

2006 Zo dom zijn Delftenaren niet

24 april, 18:24. Een hoogleraar astrofysica vouwt NRC Handelsblad open. Hij ziet een foto van een bouwwerk dat een kruising lijkt te zijn tussen een design-interieur en een kermisattractie. Hij schrikt pas als hij het onderschrift leest: dit is een werkend model van een driedimensionale display, een volumebeeldscherm. Lampjes, verborgen in pingpongballetjes, kunnen ruimtelijke figuren maken, zoals pixels op een plat scherm. Zo dom kunnen Delftenaren toch niet zijn? Op colleges herhaalt hij tot vervelens toe dat de goede wetenschapper zich onderscheidt door opmerkzaamheid. Is er dan niemand die heeft ingezien dat dit apparaat nooit uit rechthoekige elementen gebouwd had mogen worden? Door de regelmaat van de opbouw toont het beeld een wirwar van diagonale lijnen die meer aandacht opeisen dan het te vertonen 3D-plaatje.

De oplossing is eenvoudig

24 april, 18:38. Zijn ergernis spoort hem aan, zijn lopende onderzoek naar de structuur van het vroege Heelal geeft hem bijna vanzelf een oplossing in handen. Hij krabbelt een paar formules in de kantlijn van de krant. De oplossing is eenvoudig. Het volumebeeldscherm is als een zeer groot kristal, waarin de atomen in de ruimte op vaste, regelmatige afstanden van elkaar staan. Laat nu dat kristalrooster een beetje smelten, door elk balletje een willekeurig klein beetje te verplaatsen. Dan verbreek je die storende regelmaat. De wiskunde van zulke onregelmatige puntverdelingen is bekend als de Delaunay-Voronoi tessellatie.

Hij schrijft een kort artikel met de titel Voronoi Tiles as Voxels. Vrijbuitende ingenieurs van het onderzoekscentrum CERN in Genève letten op en richten het bedrijf Voronoi Ventures op.

En dan naar de beurs

De advocaten van Voronoi Ventures vinden voldoende mazen in de Europese wetgeving om de Delaunay-Voronoi constructie te kunnen patenteren. Wiskundige medewerkers wijzen erop dat elk pingpongballetje in de Delftse machine met zes draden is verbonden, terwijl dat er in de Delaunay-vorm gemiddeld ruim 15 zijn. Deze overmaat maakt het ontwerp robuust en ongevoelig voor storingen en fabricagefouten. De hoogleraar krijgt een brief van NWO waarin staat dat zijn onderzoek niet kan worden ondersteund, omdat de maatschappelijke toepasbaarheid ervan te gering is. Voronoi Ventures gaat naar de beurs en maakt een spectaculaire entree.

Foto's Leo van Velzen Delft, 23/04/06. T.g.v. het 100 jarig bestaan van de Electro-technische faculteit van de TU in Delft hebben de studenten een 3D display opgesteld op de markt in Delft. D.m.v. LEDjes in pingpongballen ontstaat een 3D beeld. Foto Leo van Velzen Nrc.Hb. Velzen, Leo van
    • Vincent Icke Natuurkundige