De dood heeft de ogen van een meisje met strikjes

Niks geen ooievaar, of groene kool, of trots opbollende moederbuik; ze worden geboren uit een doodskist, de meisjes die in Innocence (2004) ter wereld komen. Ze zijn tussen de zeven en de veertien jaar oud, zo'n beetje tussen het tandenwisselen en de eerste menstruatie in. Angstaanjagende jaren tussen kindheid en vrouwzijn. Ze mogen maar nauwelijks meisjes heten, met hun stakerige benen en platte borst. Hun leven speelt zich af in een met Freudiaanse symboliek geladen sprookjesbos, waarin het onderwatergroene bladerdak het zicht op de hemel ontneemt. Ook dit is een tussenwereld. Tussen leven en dood bijvoorbeeld, tussen waken en slapen, de verschillende lagen van ons bewustzijn, of tussen de vele levens die een menselijk bestaan herbergt.

Vanaf de eerste duister-suggestieve beelden tot het orgastische eindshot, zorgde het regiedebuut van Lucile Hadzihalilovich (Lyon, 1961) in veel landen voor controverse. Als voornaamste bezwaar tegen Hadzihalilovic' tekening van verloren onschuld werd ingebracht dat het pedofiele esthetiek in een artistiek jasje zou zijn. In Nederland was haar verfilming van Frank Wedekinds onvoltooide roman Mine-Haha oder über die körperliche Erziehung der jungen Mädchen enkel in losse (festival)vertoningen te zien. Te kort voor polemiek. Maar vooral te kort om de verontrustende magie van de film tot iedereen in zijn volle pracht te laten doordringen. Wie de film zag, was enthousiast. Dit was een van de origineelste debuten van de afgelopen jaren. Maar de bioscoopdistributeur van de film durfde het niet aan (zie kader), waardoor de film het nu alleen met een dvd-uitbreng moet doen.

Innocence gaat niet over het seksuele “voorjaarsontwaken', zoals Wedekinds beroemdste toneelstuk heet, maar over de onrustbarende droomslaap die daaraan vooraf gaat. De hoofdpersonen zitten gevangen op een mysterieuze kostschool, waar de enige lessen biologie (voortplanting en metamorfose) en ballet (elegantie) zijn. Het is een seksistische kijk op de bestemming van een vrouwenleven, al lijkt het niet seksistisch doordat er heel lang geen mannen in de film voorkomen. Er laat zich op die jonge meisjes van alles projecteren en Hadzihalilovic, levensgezellin, editor en producer van filmmaker provocateur Gaspar Noé (van de achterstevoren vertelde verkrachtings- annex wraakfilm Irréversible) laat niets na om die projecties met sfeer en suggestie te infecteren.

Bijna plotloos, zonder moraal of emotie, volgt zij de meisjes van hun geboorte tot hun wedergeboorte. Ze laat de toeschouwer worstelen met zijn eigen vragen over de verhouding tussen mannen en vrouwen, seks, onschuld, agressie en zondeval. Ze laat de schoonheid van haar paradijs macaber aanvoelen. Ze geeft de dood de ogen van een meisje met een gekleurd lint in het haar. De tientallen onwetende Lulu's uit Innocence zijn geen Lolita's en geen femmes fatales, en toch weer wel. Ze verleiden en zijn slachtoffer van hun eigen verleidingskunsten.

Wedekind noemde zijn toneelstuk Lulu een huivertragedie. Cameraman Benoît Debie (van de visueel overdonderende helletochten in Irréversible en de Waalse horrorfilm Calvaire laat die huivering door zijn beelden sidderen. Dit is Grietje zonder Hans, met kippenvel op de armen.

Innocence. Regie: Lucile Hadzihalilovic. Met: Zoé Auclair, Bérangère Haubruge, Lea Bridarolli, Marion Cotillard. Te huur en te koop op dvd (Paradiso Home Entertainment).
    • Dana Linssen