1.200 illegalen in één keer vast

Een palletverhuurder in de VS bleek honderden illegalen in dienst te hebben.

Bij het bedrijf, dat zijn hoofdkantoor in Nederland heeft, was dit bewust beleid.

Demonstratie voor een filiaal van Ifco in Phoenix, Arizona. Foto Reuters Een man in Phoenix, Arizona protesteert tegen demonstranten die voor een kantoor van Ifco Systems betogen tegen de arrestatie van 25 werknemers zonder papieren. Foto Reuters Barry Statesman, of Phoenix, counter protests immigration rights protestors (in background) outside the offices of IFCO Systems during a rally in Phoenix, Arizona May 1, 2006. Thirty-five undocumented workers were arrested at IFCO's Phoenix office on April 19 as part of a nationwide raid in which almost 1,200 were arrested. From the streets of New York to the lettuce fields of California, hundreds of thousands of immigrants left their jobs, shunned business as usual and marched in a powerful bid to legitimize millions of workers now in the United States illegally. REUTERS/Jeff Topping REUTERS

Twee werknemers. Eén die toekijkt hoe een groep Spaanstalige collega's hun belastingformulieren op last van de werkgever verscheuren. Een ander die ooit illegaal de VS is binnengekomen en nu in ruil voor strafvermindering bij datzelfde bedrijf infiltreert.

Het waren die twee werknemers die Amerikaanse federale agenten nodig hadden voor een onderzoek van vijftien maanden dat leidde tot de grootste Amerikaanse bedrijfsinval ooit. Doelwit: illegale werknemers. Normaal is de arrestatie van vijf illegalen een overwinning. Vorige week werden in 42 steden in 26 Amerikaanse staten 1.200 werknemers gearresteerd en zeven (ex-)bestuurders. Hun wacht een maximale gevangenisstraf van tien jaar en een boete van 250.000 dollar (198.000 euro) per aangetroffen illegaal.

En dat alles bij een bedrijf dat aan de beurs van Frankfurt staat genoteerd en formeel Nederlands is: palletverhuurder Ifco Systems. Vandaag belegt Ifco op het Amsterdamse hoofdkantoor een aandeelhoudersvergadering. Eén van de aandeelhouders is de Britse durfinvesteerder Apax, in Nederland bekend van zijn meerderheidsbelang in uitgeefconcern PcM.

De nasleep van de nauwkeurig gecoördineerde actie valt samen met de politieke onenigheid over de vraag wat te doen met illegalen, met de maatschappelijke onrust over een muur op de grens met Mexico en met de honderdduizenden illegale immigranten die maandag in de hele VS het werk hebben neergelegd. Ze wilden bewijzen dat de Amerikaanse economie niet zonder hen kan.

Als Ifco Systems als werkgever maatgevend zou zijn, dan hadden de illegalen gisteren gelijk. Want uit de dagvaarding tegen de bestuurders blijkt dat het bedrijf zijn 53 Amerikaanse vestigingen bemande met goedkope illegale arbeidskrachten.

Wat het bedrijf, dat 70 miljoen plastic pallets verhuurt aan klanten als supermarktbedrijf Target en Dell Computers, daar volgens de dagvaarding voor doet? Elke werknemer die langer dan twee maanden blijft, krijgt een bonus van 150 dollar (119 euro). Elke werknemer krijgt onderdak: een matje in een huurhuis van het bedrijf (voor 35 dollar per week). Elke werknemer krijgt vervoer aangeboden, van de grens met Mexico tot aan een van de vestigingen, waar dan ook in het land. En elke werknemer krijgt tips over hoe de looncheques geïncasseerd kunnen worden met vervalste identiteitspapieren - “bij een goedkope supermarkt stellen ze geen vragen, haal daar een voordeelkaart en gebruik die bij de bank als identificatie“.

Het bedrijf reageert geschokt op de invallen, de arrestaties en de ongekende kaalslag onder het personeel. Ondanks de massale arrestaties zijn volgens Ifco alle vestigingen nog in bedrijf. “Wij geloofden dat onze werknemers de juiste papieren hadden“, zegt woordvoerder Michael Hachtman.

“Maar het is niet makkelijk. Van de overheid moet een bedrijf de identiteit van de werknemers in redelijkheid controleren. Maar als wij als bedrijf iemand niet aannemen omdat de identiteit niet lijkt te kloppen, wordt het lastig. Als de papieren namelijk wel in orde blijken te zijn geweest, overtreden wíj de wet. Dat is lastig, voor menig onderneming.“

De Nederlander Douwe Terpstra, sinds vorig jaar directeur op het Amsterdamse hoofdkantoor, wil niet reageren. Woordvoerder Hachtman zegt dat het bedrijf zich altijd aan de regels heeft willen houden, maar dat die eerder illegale werknemers helpen dan ondernemingen. Volgens Ifco worden de werknemers goed betaald. Hoeveel dat is wil het bedrijf niet zeggen.

Minister van Binnenlandse Veiligheid Michael Chertoff maakte de invallen bij Ifco in 26 staten tien dagen geleden bekend. Hij noemde de ongekende actie onderdeel van een “nieuwe strategie“ om bedrijven die gebruik maken van illegalen “zo hard mogelijk“ aan te pakken “en hun rug te breken“. Bij de invallen werden meer illegalen gearresteerd dan in heel 2005 in het hele land.

Vakbonden en immigrantenorganisaties noemen het tijdstip van de invallen “verdacht“. Volgens minister Chertoff is het toeval dat de actie vorige week plaatsvond.

Ifco Systems heeft wereldwijd 160 vestigingen met 3.500 werknemers. Vorig jaar boekte het een winst van bijna 41 miljoen dollar, op een omzet van ruim 576 miljoen. Volgens de overheid heeft ruim de helft van de Amerikaanse werknemers van Ifco een onjuist sofinummer. Sommige van deze “social security'-nummers behoorden toe aan minderjarigen of overleden personen.

Van de gearresteerde werknemers zijn er inmiddels 275 naar Mexico uitgezet. Het is onbekend wat Ifco met of voor hen of voor de andere werknemers doet.

Een deel van de bestuurders wordt later deze week voorgeleid in Albany in de staat New York. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij het huisvesten en vervoeren van illegalen in de Verenigde Staten, met als doel commercieel of persoonlijk gewin. Ook worden ze ervan beschuldigd illegalen aan te moedigen in de VS te blijven.

Volgens openbaar aanklager Tina Sciocchetti van de staat New York beperkt het blikveld zich niet tot de VS. “Ons onderzoek gaat verder. Wij kijken nog steeds goed naar het bedrijf en zijn gedrag. Dit is nog niet het einde.“