Pelgrims stromen naar gemummificeerde monnik

In Griekenland wordt een eigenaardige ceremonie onderhouden waarover weinig wordt gesproken. Zo'n drie jaar na een begrafenis wordt het lichaam opgegraven, uit het graf dat in de meeste gevallen moet worden ontruimd. De botten komen dan, anoniem, in bewaarplaatsen bij het kerkhof. Hoe “schoner' ze zijn, des te minder zonden had de overledene, zo gelooft men.

Het is een gebeurtenis in beperkte familiekring, zonder aanwezigheid van priesters. Deze zijn wel vereist bij de mnemósyno aan het graf, veertig dagen en een jaar na de teraardebestelling, waarbij de dode, liefst met zoveel mogelijk familie en bekenden, wordt herdacht. De Grieken zijn met deze geschiedenis vertrouwd en voor velen van hen is het een reden tot angst voor crematie, die hier nog altijd niet wordt toegepast.

Met de monnik Vysárion, die in 1991 overleed in zijn klooster Ágathon (Midden-Griekenland), liep het anders. Toen hij na vijftien jaar werd verwijderd uit zijn crypte, bleek zijn lijk nog onaangetast. De monniken spraken onmiddellijk van een wonder, en ook een gepensioneerde lijkschouwer, Pános Jamaréllos, had het over een “paradoxaal en wetenschappelijk onverklaarbaar“ geval.

De abt besloot de mummie onder glas ten toon te stellen en na de nodige publiciteit in kranten en vooral op televisie kwam een stroom pelgrims op gang die nog steeds aanhoudt. Dagelijks leveren autobussen uit het hele land enkele duizenden gelovigen bij het verder weinig bekende klooster af. De oprit is bezaaid met tentjes waar kralenkettingen en andere prullaria - gemaakt in China, weet een krant - worden verkocht. De verkoop van religieuze beeltenissen is door de abt verboden.

Enkele experts zijn inmiddels met nuchterder verklaringen gekomen waarin zij bestrijden dat dit een gebeurtenis zonder precedent is. In bovengrondse graven, vooral welke - net als dit graf - met kalk waren afgezet, zou dit al vaker zijn gebeurd.

Ook de orthodoxe kerkleiding toonde aanvankelijk distantie. Maar de dertienkoppige Synode, die zich intussen met de zaak heeft bemoeid, heeft het “denkend deel der natie' nu verbaasd met een uitspraak die vooruit loopt op een heiligverklaring.

In een document van zeven bladzijden wordt het fenomeen “een teken van de hemel en een boodschap voor ons volk“ genoemd. De bisschoppen herinneren eraan dat in vroeger jaren martelaren snel na hun dood tot heiligen werden uitgeroepen en dat de Kerk degenen die hun geen eer bewezen altijd veroordeelde. Een heiligverklaring neemt officieel tientallen jaren in beslag en loopt ook via de Oecumenisch Patriach in Istanbul, maar “heiligen worden herkend zonder voorafgaand initiatief of interventie van een kerkelijke autoriteit, door de stem en het geweten van het volledige lichaam van de Kerk“, zo heet het. Over een herbegrafenis, waarop in de media wordt aangedrongen, wordt niet gerept; “nieuwe tekenen' moeten worden afgewacht. Insiders menen te weten dat deze tekst is ingegeven door aartsbisschop Christódoulos, voorzitter van de Synode, die zijn kerk weer een prominente rol toedenkt.

Er zijn in Griekenland meer “officieuze' heiligen, doorgaans lokaal, zoals Rafaïl op het eiland Lesbos. Deze trekt echter kolossale mensenmassa's. Een combinatie van een zeer deugdzaam leven - dat Vysárion niet kan worden ontzegd - en enkele wonderen tijdens of na dat leven geeft vaak de doorslag . Bij dit laatste geval zijn de Griekse media echter overwegend sarcastisch; sommige melden al dat de resten van de monnik de laatste dagen toch aan bederf onderhevig zijn, waartegen extra bedekking zou zijn aangebracht.

Cynici beschuldigen de kerkelijke autoriteiten ook van winstbejag. Elke bezoeker wordt geacht wat geld achter te laten. Maar volgens de plaatselijke bisschop, Nikólaos, komen deze bedragen ten goede aan een filantropische stichting die Vysárions naam zal dragen.

    • F. G. van Hasselt