Opinie

    • Michel Kerres

Rusland zou Noord-Korea olie hebben geleverd. Betrapt!

De Koreaanse leiders hadden het goed samen, maar de VS en Rusland ruziën over sancties, zag Michel Kerres. Nederland zat klem tussen de vetomachten.

Pyongyang had alles uit de kast gehaald om van de driedaagse top tussen de leiders van Noord- en Zuid-Korea een hoogtepunt te maken. Lachende gezichten, zwaaiende mensen: de dictatuur lag er als altijd opgeruimd bij. Én er werden afspraken gemaakt: meer familiebezoek, koppeling van spoornetwerken, samenwerking in de gezondheidszorg. De Noord-Koreaanse leider Kim droomde van een uitje naar Seoul en samen met president Moon Jae-in dacht hij na over gezamenlijke Olympische Spelen.

De Koreaanse detente is op weg het geopolitieke succesverhaal van 2018 te worden. Nobelprijsmateriaal. Maar helaas regeert hier ook nog een ander d-woord, denuclearisatie.

President Trump deed het na zijn ontmoeting met Kim voorkomen alsof de Noord-Koreaanse kernwapens bijkans de wereld uit zijn, maar na die top was Kim niet vooruit te bránden. Oké, hij liet geen raketten meerijden op een nationaal feest, maar de Verenigde Naties meldden deze week weer eens dat er vrijwel geen vooruitgang wordt geboekt.

Moon ontfutselde Kim wel nieuwe beloften. Sluiting van een lanceerinrichting én ontmanteling van een nucleaire fabriek. De maatregelen zijn belangrijk om vertrouwen te kweken, maar leiden niet onmiddellijk tot ontwapening. Het is dus zaak Kim nog even onder druk te houden.

De VN-Veiligheidsraad probeert Noord-Korea met sancties tot beter gedrag te dwingen. Acht specialisten beoordelen periodiek of dat sanctieregime werkt. Eerder dit jaar bleek uit hun rapport dat Kim onderdelen voor chemische wapens had geleverd aan de Syrische leider Assad. Onlangs leverden de specialisten weer een rapport op. En wat blijkt: de Russen hebben de sanctieregels geschonden. Ze zouden olie hebben geleverd. Betrapt!

De Russen vonden dat, vertellen diplomaten in New York, zó pijnlijk dat ze de experts onder druk hebben gezet een milder rapport te schrijven. In New York circuleert nu een streng rapport én een afgezwakte versie. De VS kunnen niet leven met het ene , Rusland niet met het andere.

De specialisten rapporteren niet direct aan de Veiligheidsraad, maar in eerste instantie aan een commissie, het sanctiecomité Noord-Korea, waarvan Nederland toevallig voorzitter is. De woordvoerder van de Nederlandse VN-missie kon geen commentaar geven. „Wij moeten een neutrale voorzitter zijn.”

De ruzie liep zo hoog op, dat de VS de raad maandag in speciale zitting bijeenriepen. „U bent een bedrieger”, zei de Amerikaanse ambassadeur Haley tegen haar Russische collega Nebenzja. De Rus ontkende de experts onder druk te hebben gezet. Die twee schoppen wel eens vaker een rel, maar blijven wel in gesprek. Soms zoenen ze elkaar zelfs ter begroeting, om elkaar daarna de waarheid te vertellen.

Toch zijn VN-diplomaten verbaasd over de snelheid waarmee de sanctie-kwestie escaleert. Voor donderdag hebben VS wéér een speciale zitting over de sancties belegd. De timing voor die vergadering is uitstekend. Volgende week is de jaarlijkse ‘VN-week’ en zijn er een kleine 150 staatshoofden en regeringsleiders op het hoofdkantoor. Mooi podium.

Het belooft een Amerikaanse week te worden. Trump praat maandag over drugs, opent dinsdag de Algemene Vergadering en zit woensdag de Veiligheidsraad voor. Trump laat vlak voor de Congresverkiezingen nog even zien dat hij ook in de wereld voor Amerika opkomt. Wat betreft de denuclearisering zou het niet gek zijn als hij met Rusland (en China) nog even één sanctiefront vormt.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.
    • Michel Kerres