“Onze werknemers hadden de juiste papieren'

Kort nadat Amerikaanse agenten 1.200 illegale werknemers van een formeel Nederlands bedrijf hadden gearresteerd, gingen miljoenen illegale immigranten de straat op.

Twee werknemers. Een die toekijkt hoe een groep Spaanstalige collega's hun belastingformulieren op last van de werkgever verscheuren. Een ander die ooit illegaal de VS is binnengekomen en nu als ruil voor strafvermindering bij datzelfde bedrijf infiltreert.

Het waren die twee werknemers die Amerikaanse federale agenten nodig hadden voor een onderzoek van 15 maanden dat tien dagen geleden leidde tot de grootste Amerikaanse bedrijfsinval ooit. Doelwit: illegale werknemers. Normaal zijn arrestaties van vijf illegalen een overwinning. Nu werden in 42 steden in 26 Amerikaanse staten 1.200 werknemers gearresteerd en zeven (ex-)bestuurders. Hun wacht een maximale gevangenisstraf van tien jaar en een boete van 250.000 dollar (198.000 euro) per aangetroffen illegaal.

En dat alles bij een bedrijf dat aan de beurs van Frankfurt staat genoteerd en formeel Nederlands is: palletproducent Ifco Systems. Morgenochtend belegt Ifco op het Amsterdamse hoofdkantoor een aandeelhoudersvergadering. Eén van de aandeelhouders is de Britse durfinvesteerder Apax, in Nederland bekend van zijn meerderheidsbelang in uitgeefconcern PCM.

De nasleep van de nauwkeurig gecoördineerde actie valt samen met de politieke onenigheid over de vraag wat met illegalen te doen, met de maatschappelijke onrust over een muur op de grens met Mexico en met de honderdduizenden illegale immigranten die gisteren in steden in heel de VS het werk hebben neergelegd. Ze wilden bewijzen dat de Amerikaanse economie niet zonder hen kan.

Als Ifco Systems als werkgever maatgevend zou zijn, dan hadden de illegalen gisteren gelijk. Want uit de dagvaarding tegen de bestuurders, waarover deze krant beschikt, blijkt dat het prioriteit was de 53 Amerikaanse vestigingen van de onderneming bemand te houden met goedkope - illegale - arbeidskrachten.

Wat het bedrijf, dat 70 miljoen plastic pallets verhuurt aan klanten als supermarktbedrijf Target en Dell Computers, daar volgens de dagvaarding voor doet? Elke werknemer die langer dan twee maanden blijft, krijgt een bonus (150 dollar). Elke werknemer krijgt onderdak: een matje in een huurhuis van het bedrijf (voor 35 dollar per week). Elke werknemer krijgt vervoer aangeboden, van de grens met Mexico tot aan een van de vestigingen, waar dan ook in het land. En elke werknemer krijgt tips over hoe de looncheques geïncasseerd kunnen worden met vervalste identificatiepapieren - “bij een goedkope supermarkt stellen ze geen vragen, haal daar een voordeelkaart en gebruik die bij de bank als identificatie“.

Het bedrijf reageert geschokt op de invallen, de arrestaties en de ongekende kaalslag onder het personeel. Ondanks de massale arrestaties zijn volgens Ifco alle vestigingen nog operationeel. “Wij geloofden dat onze werknemers de juiste papieren hadden“, zegt woordvoerder Michael Hachtman. “Maar het is niet makkelijk. Van de overheid moet een bedrijf de identificatie van de werknemers in redelijkheid controleren. Maar als wij als bedrijf iemand niet aannemen omdat de identificatie niet-gelijkend is, wordt het lastig. Als de papieren namelijk wel in orde blijken te zijn geweest, overtreden wíj de wet. Dat is lastig, voor menig onderneming.“

De Nederlander Douwe Terpstra, sinds vorig jaar directeur op het Amsterdamse hoofdkantoor, wil niet reageren. Woordvoerder Hachtman zegt dat het bedrijf zich altijd aan de regels heeft willen houden, maar dat die eerder illegale werknemers helpen dan ondernemingen. Volgens Ifco worden de werknemers goed betaald. Hoeveel dat is wil het bedrijf niet zeggen.

Minister van Binnenlandse Veiligheid Michael Chertoff maakte de invallen bij Ifco in 26 staten tien dagen geleden bekend. Hij noemde de ongekende actie onderdeel van een “nieuwe strategie“ om bedrijven die gebruik maken van illegalen “zo hard mogelijk“ aan te pakken “en hun rug te breken“. Bij de invallen werden meer illegalen gearresteerd dan in heel 2005 in heel het land.

Vakbonden en immigrantenorganisaties noemen het tijdstip van de invallen “verdacht“. Volgens minister Chertoff is het toeval dat de actie vorige week plaatsvond.

Ifco Systems heeft wereldwijd 160 vestigingen met 3.500 werknemers. Vorig jaar boekte het een winst van bijna 41 miljoen dollar, bij een omzet van ruim 576 miljoen. Volgens de overheid heeft ruim de helft van de Amerikaanse werknemers van Ifco een onjuist sofi-nummer. Sommige van deze “social security'-nummers behoorden toe aan minderjarige of overleden mensen.

Van de gearresteerde werknemers zijn er inmiddels 275 naar Mexico uitgezet. Het is onbekend wat Ifco met of voor hen of de andere werknemers doet. Een deel van de bestuurders wordt later deze week voorgeleid in Albany in de staat New York. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij het huisvesten en vervoeren van illegalen in de Verenigde Staten, met als doel commercieel of persoonlijk gewin. Ook worden ze ervan beschuldigd illegalen aan te moedigen hier te blijven

Volgens openbaar aanklager Tina Sciocchetti van de staat New York beperkt het blikveld zich niet tot de VS. “Ons onderzoek gaat verder. Wij kijken nog steeds goed naar het bedrijf en haar gedrag. Dit is nog niet het einde.“

    • Freek Staps