Nederland is nep

Ramsey Nasr, opgeleid als toneelspeler, zegt dat Nederland het onderscheid tussen fictie en werkelijkheid niet kan maken. Iedereen wil een rolletje in Holland the movie. Een film bevolkt door personages die zeggen wat ze denken, zonder enige inleving.

In zijn bundel Van de vijand en de muzikant roept Nasr op tot meer empathie. Een dialoog omvat meer dan twee mensen die tegenover elkaar zitten met contrasterende meningen. Dat leidt louter tot polarisatie. Mensen moeten verleid worden zich te verplaatsen in de ander. Om vanuit die ander weer naar zichzelf te kijken om daarna samen tot een oplossing te komen. Het credo “ik zeg wat ik denk', hoort daarom niet thuis in het publieke domein. Val je geliefde ermee lastig, maar voer er geen openbaar debat mee.

In een land waar iedereen eerlijk zegt wat hij doet en vindt, oordeelt Nasr, is er geen waarachtigheid meer. Want om waarachtig te zijn en beschaafd met elkaar te leven, is een snufje leugen nodig, aldus Ramsey Nasr.

Dat een snufje leugen samen gaat met beschaving kan ik me nog wel voorstellen: de omgang met anderen verloopt gesmeerder door niet altijd even eerlijk te zijn. Maar dat waarachtigheid rijmt met liegen, klopt niet. Socioloog Jürgen Habermas stelt dat het criterium voor waarachtigheid is dat iemands daden en woorden overeenkomen. Nasr zelf hanteert dat criterium nota bene ook, in het geval van Pim Fortuyn. Nasr viel Fortuyn aan omdat hij de seksuele aantrekkingskracht van Marokkaanse jongens bejubelde en tegelijkertijd een beleid voor ogen had dat hen buitensloot. Zijn woorden kwamen niet overeen met zijn daden. Kortom: Fortuyn was niet waarachtig.

In de politieke arena gaat het, behalve om waarachtigheid, om criteria als waarheid en juistheid. De waarachtigheid behoort vooral tot het domein van de subjectiviteit. Tot dat van de kunst. Ramsey Nasrs visie is die van de theatermaker die zich inleeft in de ander en zo een consensus probeert te bereiken. Nasr redeneert als kunstenaar. Dat is waarachtig. Dat is noodzakelijk. Het is een perspectief dat in Holland the movie node wordt gemist.

Algemeen directeur van politiek en cultureel centrum De Balie.