Hoe organen ontstaan

Zondag spreekt ontwikkelingsbioloog dr. Bas Defize over orgaanvorming, Paradiso, Amsterdam. Toegang: 8. Aanvang: 11u.

Waarom zitten onze ledematen waar ze zitten? Bij het Hubrecht Laboratorium in Utrecht houdt dr. Bas Defize zich bezig met vragen over voor en achter, links en rechts bij het ontstaan van organen in gewervelde dieren.

Hoe weet de neus dat hij af is?

“De ontwikkeling van alle lichaamsstructuren wordt gestuurd door chemische signalen. Die worden ergens gemaakt en verspreiden zich dan door het lichaam via het proces van diffusie, volgens complexe patronen. Die signaalstoffen sturen andere cellen in hun gedrag. Zij geven bijvoorbeeld opdracht om te gaan delen, bewegen, van vorm veranderen enzovoorts. Hoe langer de cellen blijven delen, hoe langer de neus blijft groeien. Pas als het diffusieproces afloopt, verzwakt het signaal en stopt de groei.“

Maar waar zit dan een soort bouwtekening voor die neus?

“Dat weten we eigenlijk niet. Al onze eigenschappen liggen gecodeerd in ons genetisch materiaal, ons DNA. Maar hoe al die verschillende genetische componenten op elkaar ingrijpen blijft een groot raadsel. Er zijn diverse signaalstoffen in het spel, waarvan de patronen op sommige plekken samenvloeien. De cellen luisteren naar al die signaalstoffen. Ik denk wel dat de vorm van de neus - als je geen ongelukken of ziektes in de baarmoeder krijgt - volkomen erfelijk bepaald is. Je hebt de neus van je moeder, of van opa. Maar hoe nou uit één bevruchte eicel een compleet, ingewikkeld organisme ontstaat, dat is een lang verhaal.“

    • Marion de Boo