De menigte joelt om Rutte en Verdonk

De kandidaat-lijsttrekkers van de VVD vallen elkaar hard aan. “Je kunt nog wel blijven doorzeuren, maar ik ga er niks over zeggen.“

Het gaat er hard aan toe tijdens de lijsttrekkersdebatten van de VVD. Gisteravond kwamen met name de kandidaten Mark Rutte en Rita Verdonk met elkaar in aanvaring.

Het van tevoren gereserveerde zaaltje waar de drie kandidaten (ook Kamerlid Jelleke Veenendaal wil lijsttrekker worden) zouden optreden, zat al ruim voor aanvang van het debat zo vol dat er mensen dreigden flauw te vallen. Daarom werd besloten het debat naar buiten te verplaatsen, onder de grote glazen overkapping van het Westelijk Handelsterrein. Er werd inderhaast een podium opgebouwd, zodat alle ruim 600 aanwezigen het daardoor wat chaotische debat konden volgen. Spreekstalmeester Pieter Hilhorst wist kandidaten én menigte anderhalf uur lang scherp te houden. Het debat kreeg door het participerende publiek iets van een Idols-finale.

Rutte koos direct voor de aanval. Hoewel Verdonk aan het begin van de avond nadrukkelijk had gezegd dat de hypotheekrenteaftrek voor haar “staat als een huis“, begon Rutte er toch weer over. Hij verweet Verdonk verschillende standpunten te hebben ingenomen over de hypotheken. En dat niet alleen, zei Rutte. “Rita heeft een jaar geleden gezegd dat ze voor een beperking is van artikel 23 (waarin het recht op bijzonder onderwijs geregeld is, red.). Vorige week zei ze dat ze daar niet voor was. En Rita heeft ook gezegd dat ze het niet eerlijk vond dat zij anders behandeld werd door de Kamer dan haar collega Hoogervorst. Ook dat heeft ze weer ingetrokken. Ik heb eens in het woordenboek opgezocht waar duidelijkheid en daadkracht voor staan. Bij duidelijkheid staat: klaarte en helderheid. Bij daadkracht staat: doortastendheid. Maar Rita, wat betekenen die woorden eigenlijk voor jou?“ Het kwam Rutte in eerste instantie op gejoel van de menigte te staan.

Verdonk probeerde Rutte weg te zetten als iemand die niet van zijn eigen kracht uitgaat (“het is niet nodig om zo met elkaar om te gaan, Mark, dit is geen kleuterschool“, zei ze, hetgeen ook haar op gejoel kwam te staan). Maar ze moest uiteindelijk toch antwoorden. “Heeft u het nou gezegd, over artikel 23 of niet“, vroeg Hilhorst.

Rutte: “Ze heeft het gezegd.“

Verdonk: “Welles, nietes, welles nietes.“

Rutte: “Je kunt niet op drie zulke wezenlijke onderwerpen steeds een andere opvatting hebben, anders lig je in een serieus debat binnen vijf minuten in de hoek van de boksring.“

Verdonk: “Ik weet niet meer of ik het gezegd heb, maar ik weet wel dat we in de coalitie een afspraak hebben gemaakt dat we niet aan artikel 23 komen. En wat de VVD er verder mee wil moeten we afwachten, dat komt in het verkiezingsprogramma.“

Rutte: “Da's weer een nieuwe draai! Nu wil je ineens je handen vrijhouden om volgend jaar weer wat anders te doen. Ik ben helder. Ik zeg: handen af van artikel 23.“

Verdonk: “Maar daar gaan de leden over, en niet Mark Rutte. Je kunt nog wel even blijven doorzeuren, maar ik ga er niks over zeggen.“

Verdonk werd steeds meer in het defensief gedrongen. Ze verwees naar contacten die zij had gehad met de schrijver van het VVD-verkiezingsprogramma (Ben Verwaaijen) en waaruit zij geconcludeerd had dat ze niet overal zomaar een standpunt over kon innemen. Rutte: “Ik vind dat we ons niet goed kunnen presenteren als lijsttrekker als we nergens een mening over hebben, Rita.“

Verdonk nam ook initiatief. Als Rutte door de leden gekozen wordt, wil hij direct fractievoorzitter worden. Verdonk: “Dus, Mark, als ik het goed begrijp laat jij het kabinet dan in de steek?“

Rutte: “Ja, dan zou ik naar de fractie gaan. Het enige verschil tussen Rita en mij is dat Gerrit Zalm mij een jaar eerder ontdekt heeft dan haar, dus ik stond in 2003 op de kandidatenlijst voor de Kamer.“

Verdonk: “Maar dan laat je het hoger onderwijs zomaar staan?“

Veenendaal maakte daar handig gebruik van. “Ik heb het makkelijk. Als jullie voor mij kiezen, laat ik helemaal niets in de steek.“