Angst berustte op een “misverstand'

De opgehokte kippen mogen weer naar buiten.

De vogelgriep heeft Nederland niet bereikt. Daarmee is een hoop schade voorkomen.

1 Waarom is vanaf gisteren de ophokplicht van de baan?

Minister Cees Veerman (Landbouw, CDA) heeft bepaald dat vanaf gisteren pluimvee niet langer hoeft te worden opgehokt of afgeschermd. De kans bestaat dat het virus wordt overgedragen van wilde vogels op pluimvee, maar de vogeltrek is grotendeels voltooid. “De piek van de vogeltrek is voorbij en bij de monitoring van wilde vogels zijn tot nu toe in Nederland geen besmettingen met het vogelgriepvirus aangetroffen“, schrijft minister Veerman aan de Tweede Kamer. De dieren moeten nog wel binnen of onder een afdak eten en drinken.

2 Hoe komt het dat de vogelgriep Nederland niet heeft bereikt?

Daar zijn twee mogelijke oorzaken voor, zegt viroloog Ab Osterhaus. “Ofwel het virus is niet onder wilde vogels in Nederland geweest, wat we niet zeker weten omdat we niet alle wilde vogels hebben onderzocht. Ofwel het virus is hier wel geweest, maar heeft zich niet verspreid door alle maatregelen die Nederland heeft genomen.“

3 Waarom is er onder pluimveehouders zo veel angst voor vogelgriep?

De pluimveesector zou bij een uitbraak grote schade lijden. De vorige uitbraak, drie jaar geleden, had 290 miljoen euro directe schade tot gevolg, 500 miljoen aan vervolgschade door leegstaande stallen en enkele honderden miljoenen euro indirecte schade door prijsdalingen. Nu is de schade beperkt gebleven tot bedrijven die veel exporteren naar landen waar de consumptie van kip uit angst voor vogelgriep is gedaald, zoals Italië en Griekenland.

4 Hoe komt het dat er zo veel maatschappelijke onrust is geweest over vogelgriep?

Dat komt door een misverstand, zegt viroloog Osterhaus. Mensen denken te snel dat een uitbraak in Europa gemakkelijk zou kunnen leiden tot een wereldwijde, voor mensen gevaarlijke uitbraak van griep, vergelijkbaar met de Spaanse griep in de vorige eeuw die miljoenen slachtoffers eiste. Die verwarring is veroorzaakt door de media, aldus Osterhaus, maar ook door bestuurders zoals EU-commissaris Kyprianou, die bij de vondst van besmet pluimvee in Turkije waarschuwde dat Europa zich nu zou moeten wapenen tegen een pandemie. Volgens Osterhaus is de kans daarop in Europa erg klein. Als het virus zich ontwikkelt tot een voor mensen gevaarlijke variant, zal dat eerder in Afrika of Oost-Azië gebeuren.

5 Wat is de schade van het ophokken geweest?

Die schade is beperkt gebleven tot een lichte stijging van de stress onder kippen, en daardoor wat meer kippen die worden gepikt door soortgenoten. De schade bleef bovendien beperkt doordat de eieren nog steeds als eieren van buiten lopende kippen mochten worden verkocht. Die eieren zijn duurder dan eieren van kippen die gewend zijn binnen te scharrelen of in hokken te verblijven.

6 Als alternatief voor het ophokken kon het pluimvee ook worden ingeënt. Is dat gebeurd?

Nauwelijks. Van de ongeveer zes miljoen commercieel gehouden kippen die buiten scharrelen, zijn er maar 15.908 gevaccineerd. De kippenboeren deden dat onder meer niet om te voorkomen dat de afzet van eieren naar Duitsland stil zou vallen. Duitse supermarkten willen namelijk geen eieren van kippen die zijn gevaccineerd tegen vogelgriep. Van het hobbypluimvee zijn 18.448 kippen, 490 kalkoenen, 3.266 eenden en 2.759 ganzen gevaccineerd. Dat is ook erg weinig. De meeste hobbydierhouders vonden de kosten te hoog en zagen op tegen de administratieve rompslomp.

7 Wat is het beste beleid om vogelgriep buiten de deur te houden?

Dat is het invoeren van een standaard vaccinatie van alle pluimvee in Europa. De Europese Unie wil dat liever niet, om te voorkomen dat de export van pluimveeproducten naar landen buiten Europa stil valt. Veel van deze landen willen geen vlees of eieren van gevaccineerd pluimvee. Niettemin wordt pluimvee tegen allerlei andere ziekten wél gevaccineerd zonder dat daartegen bezwaar wordt gemaakt. Dat Nederland en Frankrijk onlangs toestemming hebben gekregen van de Europese Unie om toch een deel van het pluimvee te vaccineren, ziet minister Veerman ondanks de geringe animo onder pluimveehouders als een eerste stap op weg naar een algemene vaccinatie in Europa tegen vogelgriep.