Stamcelcowboys

Iedere patiënt kan zelf bepalen of hij naar een kwakzalver wil gaan. De internationalisering van de medische zorg heeft de vraag of hij daar nu al of niet het recht toe heeft, achterhaald gemaakt. Vooral dodelijk zieke patiënten speuren de wereld af naar dokterende bedrijven die beloven lijden te verlichten of zelfs te genezen. Nu zijn niet-erkende stamceltherapieën wereldwijd in opkomst, ook in Nederland, zoals afgelopen zaterdag in deze krant beschreven stond. Maar als de Nederlandse overheid bepaalde vormen van kwakzalverij heeft verboden, kan de techniek elders in de wereld worden aangeboden en via internet kan de aanbieder de Nederlandse patiënt bereiken.

Dat betekent niet dat de overheid daarom maar lijdzaam moet toezien als er medische fraude in het spel is waarbij Nederlanders of Nederlandse bedrijven zijn betrokken. Het onderzoek naar de rol van stamcellen, basiscellen voor de aanmaak van andere cellen in het lichaam, is veelbelovend, maar staat nog in de kinderschoenen. Er zijn nog weinig concrete resultaten waar patiënten wat aan hebben. Stamceltherapie heeft ten onrechte de naam van een wondergeneesmiddel en allerlei bedrijven maken reclame met wetenschappelijk onbewezen technieken die niet alleen tussen de vijf- en zestigduizend euro kosten, maar ook mensen zieker kunnen maken dan ze al zijn en zelfs kanker kunnen veroorzaken. Ook worden door sommige bedrijven proefpersonen uit arme landen gebruikt, zonder dat die dat weten of van de risico's op de hoogte zijn. Terecht spreekt de Belgische minister van Volksgezondheid van 'stamcelcowboys'.

Gebruikte lichaamsweefsels van donoren zijn niet altijd te vertrouwen. Daar is internationale handel in en de herkomst valt door gebrek aan controle niet altijd te bepalen. Hoe ver dat kan gaan, toont de diefstal uit een New Yorks mortuarium van het gebeente van het stoffelijk overschot van de beroemde Brits-Amerikaanse journalist Alistair Cooke, die twee jaar geleden overleed. De benen werden met kankercellen en al verkocht aan bedrijven die er medische preparaten van maakten.

Dit soort voorvallen is aanleiding genoeg voor de Nederlandse autoriteiten om toezicht uit te oefenen op in Nederland actieve alternatieve stamcelgenezers. De Inspectie voor de Gezondheidszorg en het openbaar ministerie kunnen speuren naar eventuele fraude, verkeerde voorlichting of gevaarlijke geneeswijzen. Gelukkig is de Inspectie bezig aan een onderzoek. Niet-wetenschappelijk gestaafde stamceltherapie is riskanter dan andere onbewezen geneeswijzen als aromatherapie of handoplegging.

De overheid zou er daarom verstandig aan doen in het voetspoor van de Belgische en Britse regeringen wetenschappelijk onbewezen stamceltherapieën en de werving van patiënten te verbieden om te voorkomen dat Nederland naast Oekraïne of Barbados een eiland wordt voor deze technieken. Uiteindelijk kunnen de alternatieve stamcelgenezers vanuit het buitenland via internet de Nederlandse patiënten bereiken. De overheid, de consumentenbond en allerlei geneeskundige organisaties kunnen de burgers wijzen op de gevaren van het ondergaan van therapie elders ter wereld. Degene die dan alsnog een alternatieve stamcelgenezer opzoekt, is in ieder geval gewaarschuwd.