'Krachtig ingrijpen is lastig'

De voorzitter van de raad van bestuur van UMC St. Radboud is opgestapt.

Ook de medische staf is verantwoordelijk, zegt vice-voorzitter Ruiter.

Een hartoperatie uitgevoerd in het UMC Utrecht. Foto Evelyne Jacq Nederland, Utrecht, 15-01-2003 UMC Utrecht Medisch Centrum. Afdeling long hart chirurgie. Hart operatie. Gezondheidzorg, chirurgie. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Het is de medische top van het UMC St. Radboud die aan de basis staat van het vertrek van bestuursvoorzitter C. van Herwaarden. In een bijeenkomst met het ziekenhuisbestuur, afgelopen donderdagavond, kwam het bestuur van het stafconvent met 'een korte zakelijke mededeling', zegt vice-voorzitter D. Ruiter van de raad van bestuur telefonisch vanuit Athene. 'Men maakte zich zorgen over de kwaliteit. Ze hebben zelf het boetekleed aangetrokken door te zeggen dat ze er te weinig aan getrokken hebben, maar ze vonden ook dat wij als raad van bestuur in een moeilijke positie zaten.'

Het Nijmeegs academisch ziekenhuis UMC St. Radboud ligt onder vuur door een kritisch rapport van externe deskundigen over het relatief hoge sterftecijfer in het hartcentrum. De kwaliteit van de zorg in het hartcentrum is door interne conflicten, gebrekkige leiding en het ontbreken van protocollen onder de maat, zo werd vorige week dinsdag bekend. De Inspectie voor de Gezondheidszorg gelast direct een operatiestop voor volwassenen.

Ruiter is 'buitengewoon verrast' dat de inhoud van het vertrouwelijke gesprek tussen het ziekenhuisbestuur en de medische staf uitlekte. Op vrijdagochtend meldde de Gelderlander namelijk dat de medische staf de raad van bestuur heeft verzocht op te stappen, compleet met toelichting.

Een van de hoogleraren verklaart anoniem dat de medici vinden dat de raad van bestuur heeft nagelaten tijdig in te grijpen en dat de opstelling van Van Herwaarden hen heeft geërgerd. Van Herwaarden zou het rapport van de externe onderzoekscommissie hebben 'gebagatelliseerd' - wat 'onvergeeflijk is', aldus de hoogleraar. 'Niet-integer handelen van één van onze professionals', noemt Ruiter het lekken naar de krant.

Er volgde een overleg tussen het bestuur van toezichthouder Stichting Katholieke Universiteit en Van Herwaarden, waarna vrijdagavond met een kort persbericht het vertrek van Van Herwaarden bekend werd gemaakt. 'Van Herwaarden heeft zelf zijn conclusies getrokken en wij hebben die aanvaard', zegt secretaris H. Wittenhorst van de Stichting Katholieke Universiteit.

Volgens haar heeft niet alleen de opstelling van de medische staf geleid tot het vertrek van Van Herwaarden, maar is er sprake van 'allerlei ontwikkelingen'. Welke dat zijn, wil ze niet zeggen.

Totdat er een interim-voorzitter is gevonden, neemt vice-voorzitter en decaan Ruiter het voorzitterschap waar. Ruiter zegt geen moment te hebben overwogen zelf ook te vertrekken. 'De medische staf kan wel zeggen dat ze het niet meer met ons zien zitten, maar daar gaan zij niet over. Dat is een verantwoordelijkheid van de stichting. Uiteraard zijn wij medeverantwoordelijk, maar het zou van de zotte zijn als de hele raad van bestuur moet opstappen.'

De driekoppige raad van bestuur wordt door de externe onderzoekscommissie verweten niet adequaat te hebben gereageerd op 'ongunstige, reeds jaren opkomende signalen' en medewerkers onvoldoende te hebben aangespoord de situatie te verbeteren. 'Het is', zo staat in het rapport, 'de leiding van de organisatie aan te rekenen dat er een slecht gestructureerd zorgproces bestaat zonder protocollen voor multidisciplinaire aanpak.' Het leiderschap in het ziekenhuis faalde, aldus het rapport.

Ruiter: 'Ik moet dit bestrijden. Sinds de eerste signalen zijn wij bezig om de problemen op te lossen, maar het is niet makkelijk om professionals op één lijn te krijgen. Ik vind niet dat de raad van bestuur gefaald heeft. Die conclusie geldt op afdelingsniveau, maar daar is inmiddels wat aan gedaan. Het hoofd van de afdeling Thorax Hartchirurgie is vervangen.'

Wat verwijt u zichzelf wel?

'We hebben tot dusver bij de aanpak van de problemen een evenwichtige en behoedzame lijn gevolgd. Krachtig ingrijpen is lastig. Je hebt met professionele autonomie te maken, samenwerking tussen verschillende geledingen en allerlei schuivende panelen.'

Ook de inmiddels afgetreden voorzitter Van Herwaarden zei in een eerdere reactie dat het lastig is om multidisciplinair, bijvoorbeeld tussen cardiologen en hartchirurgen, afspraken te maken. 'Iedere professor is overtuigd van zijn eigen gelijk', aldus Van Herwaarden, die nu niet wil reageren op zijn vertrek.

Wat gaat u anders doen?

'Onze besturingsfilosofie was tot dusver 'decentraal, tenzij' maar we zullen voortaan meer afdalen naar de werkvloer om te kijken of er protocollen tot stand zijn gekomen, of afspraken om de kwaliteit te verbeteren worden nageleefd, voor hoor en wederhoor, dat soort zaken.'

Moet de medische staf ook in de spiegel kijken?

'Absoluut. Wij zijn als raad van bestuur eindverantwoordelijk maar er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de medici en de afdelingen. We zullen de komende week een indringend gesprek voeren. Het moet allemaal wat minder vrijblijvend.'

Kan de voorzitter van de medische staf zelf ook zijn conclusies trekken?

'Dat sluit ik niet uit, maar dat is zijn eigen verantwoordelijkheid.'

U kunt het hem ook vragen.

'Dat sluit ik niet uit.'

Ruiter verwacht dat er in het ziekenhuis nog zeker drie weken geen hartoperaties plaats zullen vinden. Die tijd is minimaal nodig om te kunnen voldoen aan de eisen die de Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft gesteld.

Lees ook het commentaar op pagina 19

    • Martin Steenbeeke