'Angst voor wolven? Slapheid!'

Grootgrondbezitter Paul Lister wil op zijn bezit in Schotland wolven en beren uitzetten. Het plan stuit op heftig verzet van lokale veeboeren, wandelaars en bezorgde moeders.

Het landschap in dit deel van de noordelijke Schotse Hooglanden is ruig. Een woeste beek slingert zich door een steil dal met boomloze hellingen naar beneden. Op de toppen van de bergen ligt nog sneeuw. Ook het weer is bij uitstek Schots. Een striemende regen slaat de enkeling die zich buiten waagt in het gezicht.

Ondanks de grootsheid van de natuur ontbreekt er echter iets, vindt de eigenaar van deze wildernis: wolven en beren. Daarom wil de Engelse miljonair Paul Lister deze roofdieren, die eeuwen geleden voor het laatst in deze contreien rondzwierven, weer uitzetten op zijn uitgestrekte landgoed.

Zonder slag of stoot gaat dat niet. Veeboeren uit de omgeving zijn tegen Listers plan. 'We hebben al genoeg te stellen met de vossen, die onze lammeren en ons pluimvee doden', zegt een gerimpelde boerin van 76, die enkele kilometers stroomafwaarts woont. 'Hoe kunnen we er zeker van zijn dat als de sneeuw 's winters hoog ligt, die roofdieren niet over de versperring springen?' Ook sommige ouders hebben Roodkapje-visioenen en vrezen dat hun kroost, als het buiten speelt, een lekker hapje vormt voor hongerige wolven.

Dat is allemaal vreselijk overdreven, meent Andrew Harding, een medewerker van Lister. 'Er zijn vrijwel geen gevallen bekend van wolven die mensen aanvielen', zegt hij, zittend voor een knappend haardvuur op de Alladale Lodge, het landhuis van Lister. 'Alleen als ze rabiës hebben, zijn ze echt gevaarlijk en dat is zeldzaam. We zijn bovendien van plan alle dieren van een chip te voorzien, zodat we ze altijd meteen kunnen opsporen.'

Lister, erfgenaam van een fortuin dat zijn vader verdiende in de meubelbranche, beschouwt het als zijn missie om groot wild terug te brengen in Schotland. De wolven zullen echter nog zeker tot 2010 moeten wachten en de beren vermoedelijk nog veel langer. Komende zomer begint Lister met de eerste fase van zijn wildproject. Dan wordt een aantal wilde zwijnen en elanden losgelaten. Zijn grote voorbeelden zijn Yellowstone Park, waar enige jaren geleden ook wolven werden uitgezet, en het Shamwari-park in Zuid-Afrika.

Veel Britten staan, als het er op aankomt, nogal ambivalent tegenover de natuur. Ze zijn weliswaar verwoede wandelaars, maar ze zijn niet gediend van angstaanjagende confrontaties met roofdieren op afgelegen bospaadjes. Tot de krachtigste tegenstanders van Listers plannen behoort dan ook de Ramblers Association, een wandelvereniging met ruim 100.000 leden die allergisch is voor omheiningen om landgoederen.

Ook de autoriteiten zijn heel behoedzaam. Vorig jaar besloot de Schotse regering na tien jaar dubben toch maar geen bevers uit te zetten. Dit hoewel in Duitsland, Frankrijk en elders al is aangetoond dat bevers met hun dammen voor een grotere biodiversiteit in een gebied zorgen. Ook in Nederland zijn met succes bevers uitgezet.

Harding vindt dat de huiver voor de herinvoering getuigt van slapheid. 'Als landen als Spanje en Noorwegen met wolven kunnen leven, waarom wij dan niet? Wij zijn als samenleving kennelijk zo ver afgezakt dat we niet meer kunnen samenleven met roofdieren.'

Volgens Harding dragen wolven er toe bij dat het ecologisch evenwicht in het gebied wordt hersteld. 'We hebben nu eigenlijk te veel herten in het gebied. Behalve van de mens hebben die nergens iets van te duchten. Daarom worden ze lui en blijven ze beneden in het dal. Je kunt ze wel afschieten, maar het is beter en natuurlijker ze door wolven te laten opjagen.'

Voor de verwezenlijking van zijn plan is Lister echter hoe dan ook afhankelijk van andere grootgrondbezitters in de buurt. Want deskundigen schatten dat twee groepen wolven een territorium nodig hebben van ten minste het dubbele van de 9.000 hectaren van Lister. De meeste andere eigenaren lopen tot dusverre echter niet warm voor het plan.

Harding onderstreept het belang van het project voor de lokale economie, die al geruime tijd kampt met werkloosheid en jongeren die hun geluk in de steden zoeken. 'Veel landgoederen hier bieden gelegenheid tot jagen en vissen, maar toeristen willen tegenwoordig meer. Ze willen een bijzondere ervaring in de natuur en steeds meer mensen raken geïnteresseerd in ecologisch toerisme.' Lister heeft de Alladale Lodge, voorheen geheel voor particulier gebruik, inmiddels opengesteld. Tegen gepeperde prijzen kunnen groepen tot en met zestien personen enkele dagen genieten van de indrukwekkende natuur in de omgeving.

Een deel van de lokale middenstand is ook al gewonnen voor Listers concept. 'Ik vind het een moedig plan, dat een belangrijke impuls kan geven aan de regio', zegt Vine Cameron, die een bescheiden hotel runt in Bonar Bridge, vlakbij Aldgay.

Een andere medestander was de Nederlandse schatrijke zakenman Paul van Vlissingen, die zelfs al eerder dan Lister met het plan speelde om wolven op zijn landgoed van 32.000 hectaren te introduceren. Gefrustreerd door de trage reactie van de Schotse bestuurders staakte hij echter zijn pogingen. Inmiddels is hij ernstig ziek.

'Een ding is zeker', zegt Harding. 'We kunnen dit project alleen verwezenlijken als de lokale gemeenschap en de autoriteiten het steunen. Anders komen hier geen wolven en beren, hoe jammer dat ook zou zijn.'

    • Floris van Straaten