Macrofagen in de longen negeren het kleinere gevaar

Er is nieuw inzicht ontstaan in de wijze waarop de longen zich verweren tegen infecties zonder dat daarbij gevaarlijke ontstekingen ontstaan. Het betreft de zogenoemde 'macrofagen' die het aangeboren afweersysteem van de longen vormen. Ze komen alleen in actie als dat moet en daarna gaan ze, anders dan de macrofagen elders in het lichaam, snel in rust. Volgens immunologen uit San Diego wordt zo voorkomen dat de tere longblaasjes beschadigd raken door een teveel aan ontstekingsreacties. Dat zou op den duur de ademhaling belemmeren (Immunity, 18 april).

Stofdeeltjes en micro-organismen kunnen makkelijk in de longen doordringen. Macrofagen en andere cellen van de aangeboren afweer herkennen àlle mogelijke indringers als lichaamsvreemd en eten ze op; die van de verworven afweer treden alleen op tegen infiltranten die ze eerder tegenkwamen. Macrofagen circuleren in het bloed en komen ook in bijna alle organen en weefsels voor. Als ze in actie komen, treden meestal ontstekingsreacties op waarbij enige weefselschade ontstaat. De meeste weefsels kunnen daar wel tegen, maar de epitheelcellen van de longblaasjes zijn erg dun en dus kwetsbaar. Daarom worden de macrofagen in de longblaasjes voortdurend in hun activiteit geremd, zodat ze minder gevaarlijke indringers negeren. Waarom dat zo is is nu achterhaald.

Als er niks aan de hand is, liggen de macrofagen tegen de epitheelcellen van de longblaasjes aan. Daar produceren ze een eiwit, een integrine, dat ervoor zorgt dat de epitheelcellen op hun beurt het speciale eiwit TGF-ß aanmaken. Deze laatste stof houdt de macrofagen op hun plaats. Dringen nu gevaarlijke micro-organismen een longblaasje binnen, dan valt de productie van het integrine weg en kan TGF-ß de macrofagen niet meer vasthouden. Ze laten los en gaan de indringers te lijf. Daarbij geven ze signaalstoffen af waarmee ze de hulp van T-cellen van de verworven afweer inroepen. Na een paar dagen strijd tegen de indringers geven de T-cellen een signaal af dat in de macrofagen de productie van een enzym (MMP9) op gang brengt. Dat enzym maakt de macrofagen weer gevoelig voor de werking van TGF-ß, zodat ze weer naar hun plekje bij een van de epitheelcellen van de longblaasjes terugkeren.

Huup Dassen