Jonge kunstenaars bewandelen geëffend pad

Een nieuwe generatie kunstenaars staat in de startblokken. Ze zijn gehonoreerd met een startstipendium van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst, een beurs voor beginnende kunstenaars. Uit ongeveer tweehonderd toekenningen van de afgelopen twee jaar is nu een keuze gemaakt door de curatoren en museumdirecteur van het GEM en het Gemeentemuseum in Den Haag. Twintig geluksvogels hebben een plaats gekregen in het GEM op de expositie Met Stip, een naam die klinkt als een hitparade.

Evalien Lang: ‘Moeder’ Evalien Lang Moeder, 2005, A3, inkt, markers, de tekst is found footage uit de Mijn Geheim Met Stip8 april 2006 t/m 25 juni 2006 Persbericht Twintig jonge veelbelovende kunstenaars tonen in een gezamenlijke presentatie in het GEM foto’s, video’s, sculpturen, sound scapes, tekeningen, schilderijen en installaties. Met Stip biedt de unieke kans om op één locatie uiteenlopende disciplines en talenten te zien, die gelden als ontdekkingen voor de toekomst. De enige overeenkomst is dat zij allen in 2004 of 2005 een startstipendium van het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst (Fonds BKVB) ontvingen.

Wat opvalt is dat veel kunstenaars geëffende paden bewandelen, vooral wat betreft de fotografie. De meeste deelnemers zijn met hun frontale portretten regelrechte klonen van bekende fotografen als Rineke Dijkstra en Martine Stig. En bij de fotoreeks van Rob Hornstra, die oude mensen fotografeerde met communistische medailles op de borst gespeld, moet je direct denken aan de Russische zwervers van fotograaf Boris Michailov.

Jasper Niens heeft een aardig format bedacht voor de eerste zaal: twee rijen deuren bieden toegang tot drie afgescheiden ruimtes. De deuren zorgen voor een benauwde entree. Alsof je verstrikt raakt in te kleine toiletruimtes zonder uitgangen. Elke ruimte is gevuld met werk van één kunstenaar. Het is een ideale oplossing voor een tentoonstelling van kunstenaars die door een zekere toevalligheid zijn samengekomen.

De kunstwerken zijn min of meer per discipline gegroepeerd. Verder valt op dat veel kunstenaars hun werken op een vondst baseren: simpele ideetjes of toevallige situaties dienen als uitgangspunt. Maar altijd even sterk zijn ze niet. Filmer Jan de Bruin trof bijvoorbeeld een ruziënd stel aan op straat. Hij zette in Los Angeles een camera op een vrouw die overstuur ruzie maakt met haar vriendje. Huilend belt ze de hulptroepen. Even later wordt ze omringd door breedgeschouderde brandweerlieden. Of neem de computeranimatie van Jan van Nuenen, die op het idee kwam om sportwedstrijden te bewerken. Hij verdubbelt een tafeltennismatch tot een tafeltennissende menigte is ontstaan. Leuk gevonden, maar weinig meer dan dat.

Een enorme trend in de schilderkunst hebben de samenstellers grotendeels aan zich voorbij laten gaan, namelijk het schilderen van tropisch aandoende, zinderende landschappen.

In de catalogus is ook het werk te zien van iedereen die niet vertegenwoordigd is in het GEM. Daaruit blijkt dat veel kunstenaars rijpe, geladen apocalyptische landschappen schilderen, waar de verf van afdruipt.

Flore de Koning sluit aan bij die ontwikkeling, hoewel haar werk veel minder broeierig is. Ze schildert kleurrijke landschappen alsof het taarten zijn, opgemaakt met bergtoppen, een waterzuiveringsinstallatie en kleine fabriekjes. Haar werk gaat een leuke dialoog aan met dat van Esther Janssen. Net als de landschapsschilders uit de catalogus maakt Janssen modernistisch, koud ogende villa's in lustrijke bossages, zij het met de computer. Een gelikte, maar geladen wereld, die de romiger landschappen van De Koning mooi aanvullen.

Met Stip is mijlenver verwijderd van de voorganger Commitment uit 2002, waarbij de focus meer lag op politiek en maatschappij. Maatschappelijke thema's snijden de kunstenaars nu niet aan, op het duo Broersen en Lukács na, die met hun virtuele landschap vol mediabeelden nog verwijzen naar de actualiteit van rampen en oorlogen.

Het persoonlijke, het kleine, blijkt nu een geliefd onderwerp, zoals bij Sarah Blokland, die een collage maakte van oude familiefoto's en bewegende beelden. De nostalgie druipt er vanaf.

De toekomst volgens Met Stip is niet erg serieus, of diepgravend. Herinneringen overheersen, en af en toe weet een werk een glimlach rond de lippen te toveren.

De verhalende kunst is doorgebroken, maatschappijkritiek is passé.

Tentoonstelling: Met Stip, keuze uit de startstipendia van het Fonds BKVB. T/m 25 juni in GEM, Stadhouderslaan 43, Den Haag. Di t/m zo 12-18u. Inl: 070-3381133, www.gem-online.nl