Het hoogste woord

Als president Bush een nieuwe rechter benoemt in het Supreme Court, is dat in Amerika maandenlang voorpaginanieuws. Het Supreme Court is een machtsfactor van betekenis. Het toetst wetten en besluiten van de uitvoerende macht aan de Grondwet.

Republikeinen en Democraten strijden te vuur en te zwaard om elke zetel in het negen leden tellende hoogste gerechtsorgaan, dat zich over politiek heikele kwesties uitlaat, zoals abortus en de doodstraf. Kandidaat-rechters worden door de president voorgesteld en door de Senaat aan uitputtende hoorzittingen onderworpen. Ze worden gescreend op hun politieke en ethische opvattingen.

Vorig jaar nog leed Bush een gevoelige nederlaag toen hij zijn juridisch adviseur Harriet Miers voordroeg voor het Hooggerechtshof. Miers kreeg zoveel kritiek dat ze haar kandidatuur schielijk introk. De Republikeinen vonden haar niet conservatief genoeg (ze had zich wel eens genuanceerd uitgelaten over abortus), voor de Democraten miste ze de vereiste ervaring. Bush kwam vervolgens met de nóg conservatievere Samuel Alito, die voor de Republikeinen wel acceptabel was.

Dit soort politieke schermutselingen zijn ondenkbaar bij ons hoogste gerechtshof, de Hoge Raad. De Raad schuwt de publiciteit, doet nooit politieke uitspraken en mág niet toetsen aan de Grondwet. De Raad spreekt zich uitsluitend uit over door de lagere rechter gevolgde procedures. Of Lucia de B. schuldig is of niet, daarover zul je de Hoge Raad niet horen.

Het kostte Gerard van Westerloo moeite om tot dit geheim genootschap door te dringen, maar uiteindelijk sprak hij met bijna alle rechters en advocaten-generaal van de Strafkamer van de Hoge Raad. Wat blijkt? Er is binnen de muren van Huize Huguetan een beschaafde strijd gaande tussen de rekkelijken en de preciezen. Ook hier huizen politieke opvattingen over de spanningen in de Nederlandse rechtsstaat. Hoog tijd om de ramen en deuren open te gooien.