Defensie wil censuur op kopij Uruzgan

Journalisten die met de Nederlandse troepen naar Uruzgan gaan, moeten vooraf instemmen met preventieve censuur.

Dat hebben hoge Defensie-ambtenaren gisteren aan de pers meegedeeld. Journalisten dienen ter plekke hun kopij vóór publicatie voor te leggen, ter controle op informatie die, in de ogen van Defensie, de missie of de veiligheid van militairen in gevaar kan brengen. Welke maatstaven gelden wordt niet van tevoren bekendgemaakt of precies omschreven.

J. Veen (directeur voorlichting Defensie) en N. van der Zee (hoofd voorlichting landstrijdkrachten) noemden wel voorbeelden van ongewenste informatie, zoals het berichten over lopende of toekomstige operaties. Het 'scannen' van de kopij - Defensie vermijdt het woord 'censuur' - vindt plaats onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Defensie, maar wat mag en wat niet mag zal in de praktijk veelal ter discretie van de commandant ter plaatse zijn, aldus Van der Zee. Omdat journalisten niet formeel bij de strijdkrachten worden ingelijfd - zoals soms gebeurt met Britse of Amerikaanse embedded verslaggevers - volgen bij overtreding van de regels geen strafrechtelijke of militair-tuchtrechtelijke sancties. Journalisten dienen echter wel vooraf te beloven, zich aan de gestelde voorwaarden te houden, zodat civielrechtelijke stappen mogelijk zijn.

Informatie uit vrije nieuwsgaring - bijvoorbeeld van plaatselijke bevolking of door eigen waarneming - zijn van het persregime in Uruzgan niet uitgesloten, aldus de ambtenaren. De betrokken journalisten zullen onder permanent toezicht van militairen hun werk doen en moeten zich houden aan door de militairen gegeven instructies. Ook is het steeds ter beoordeling van een commandant, of de aanwezigheid van een journalist gewenst of mogelijk is - de journalist heeft in dat opzicht geen rechten.

In een eerste reactie zegt Kamerlid Koenders (PvdA), dat 'pleisters op de mond vooraf onwenselijk zijn. Het is goed dat Defensie waakt over de veiligheid van militairen, maar de criteria zouden wel toetsbaar moeten zijn.' Het plan waarin Defensie het persbeleid omschrijft, is niet openbaar.