De Perzische tragiek

Het islamitische Iraanse regime koerst af op een regelrechte ramp. Een mogelijke militaire confrontatie tussen de ayatollahs en het Westen zal het hele Midden-Oosten in een slagveld kunnen veranderen. Al maanden vraag ik mij af of deze ramp door het regime was gepland.

Waar is de zo lieflijk gekoesterde Iraanse lente gebleven? Waarom was de zogeheten religieus geëngageerde hervormingsgezinde beweging niet in staat Iran te democratiseren?

Ik heb op deze pagina en elders voorspeld dat die hervormingsgezinde beweging tot een ernstige teleurstelling zal leiden. Ten eerste staan de militaire en rechterlijke macht onder het gezag van Khamenei, de Iraanse hoogste religieuze, politieke leider. Ten tweede zou elke principiële hervorming van een totalitair regime ondenkbaar zijn zonder hulp van de burgers. Immers, een interne hervorming, binnen een bestaande totalitaire grondwet, zal worden tegengewerkt door de bewakers van diezelfde grondwet.

Oost-Europa is ook niet hervormd dankzij de communistische grondwetten, het is ondanks de grondwet hervormd door demonstrerende burgers. Hiervoor waren de Iraanse reformisten doodsbang, zij wilden het regime niet met behulp van het volk hervormen. Waarom eigenlijk niet? Het boze volk hervormt niet, maar past zijn macht, de volkssoevereiniteit toe: de ondergang van het totalitarisme.

Dit was voor de hervormingsgezinde islamisten een brug te ver. Op een cruciaal moment verried de hervormingsgezinde president Khatami de voorhoede van zijn kiezers - de studenten. Toen zij in de zomer van 1999 begonnen te demonstreren, koos Khatami uiteindelijk voor hun onderdrukking.

Toch gingen de reformisten in de ogen van de Iraanse leider Khamenei te ver. De beperkte politieke openheid die door de hervormingsgezinde regering was gecreëerd, kon uiteindelijk tot burgerlijke ongehoorzaamheid leiden. Zodoende werden op bevel van Khamenei honderden namen geschrapt van de hervormingsgezinde kandidaten bij de laatste parlementsverkiezingen. De reformisten gingen in hongerstaking. Het was een trieste aanblik. De Iraanse burgers gingen niet de straat op om hen te ondersteunen. Het volk had geen enkel vertrouwen in deze mannen en vrouwen. Ik had in die tijd aan mijn zus gevraagd waarom ze deze mensen niet willen ondersteunen. Zij sprak deze wijze woorden: 'Het zijn lafaards. Straks gaan ze zich bij de Leider verontschuldigen voor de burgers die ter ondersteuning van hen demonstreren.'

De hervormers zonder volk. Juist daarom plande Khamenei (de leider) de overwinning van Ahmadinejad, de nieuwe president van Iran. Weer heb ik met mijn zus gepraat, ze vertelde mij: 'Luister, lieve jongen, we hebben een briljante Leider, want niemand dacht dat Ahmadinejad zijn oogappel was. De Leider is machtig en slim. Hij verrast ons. Geweldig, hè. Maar ik moet me nu haasten voor het gebed. Ik bid voor jou en mijn gezin dat het met ons de komende vier jaren goed zal gaan.'

Opnieuw wordt de bevrijding van Jeruzalem, in plaats van dedemocratisering van Iran, het politieke thema. De technocraten moesten plaatsmaken voor de militairen van de Revolutionaire Garde, oud-medewerkers van de revolutionaire rechtbanken en inlichtingenmannen. Zo ziet het kabinet van Ahmadinejad eruit. De gematigde directeuren van de universiteiten en diplomaten werden ook vervangen. Het regime werd totaal gemilitariseerd. Of zoals de linkse en liberale oppositie het noemt: 'Een kazerne is aan de macht.'

Ahmadinejad gaf ook het startsein voor ongegeneerde vormen van antisemitisme. De holocaust is officieel tot sprookje gebombardeerd. Daarna kwamen de historici van het regime op de tv om te beweren dat er nooit miljoenen joden vergast zijn, omdat er geen lijst zou zijn van de namen van zes miljoen doden.

Woedend schreeuwde ik tegen het beeldscherm: 'Westerbork, Westerbork!'

Begrijpt u mij nu, waarom ik steeds zeg dat de politieke islam een nieuwe vorm van het fascisme representeert? Toen Ahmadinejad weer eens het officiële beleid van Iran, namelijk de vernietiging van staat Israël, tegen de achtergrond van het nucleaire programma, wereldkundig maakte, was de cirkel rond. En de diplomatieke onderhandelingen met de internationale gemeenschap? Het islamitische Iran onderhandelt niet meer.

Een paar dagen geleden, nadat Ahmadinejad de verrijking van uranium bekend had gemaakt, maakte de revolutionaire militie een gele taart van 114 delen. De kleur geel is een verwijzing naar de grondstof waarvan het verrijkte uranium wordt gemaakt, en het getal 114 symboliseert de 114 hoofdstukken van de koran.

De legitimatie van het geheimzinnige kernprogramma is de koran. Dit mag gerust een apocalyptische toestand genoemd worden.

Ik vrees dat een logica in werking is getreden die moeilijk valt te stoppen. Het is in het belang van iedereen om te proberen deze logica vreedzaam te doorbreken. En als dat niet lukt, zou een militaire confrontatie, met alle gevolgen van dien, vrijwel onontkoombaar zijn.

Uit veel uitlatingen van de Iraanse machthebbers blijkt dat zij de onderhandelingen met Europa en het IAEA (het Internationaal Atoomenergie Agentschap) als een vertragingstactiek hebben beschouwd. Bovendien zei Rohani, oud-hoofdonderhandelaar van Iran, onlangs nog dat zij die onderhandelingen nodig hadden om ongemoeid een aantal projecten, onder andere het Natanz-complex (een Iraanse kerncentrale) te kunnen voltooien. Op het internationale niveau is het vertrouwen in Iran verdwenen. Het wordt nog erger. Onder deze omstandigheden zijn ook een aantal militaire oefeningen gehouden in de Perzische Golf waar het regime ook zijn nieuwe wapens demonstreerde. Kortom, deze confrontatie is niet de schuld van het Westen. Ahmadinejad voert een confrontatiescenario uit dat in het huis van de Iraanse leider Khamenei is bedacht en gepland. Op de vraag van een journalist of hij de oorlog mist, gaf Ahmadinejad, de ex-officier van de revolutionaire garde en oorlogsveteraan wijselijk geen antwoord.