De lezer schrijft over de toekomst van de krant

Als lezer van NRC Handelsblad maak ik me zorgen over de toekomst van de krant en uitgever PcM. Akkoord, deskundigen mogen dan van inzicht verschillen over de vraag of het moederbedrijf het water wel of niet aan de lippen staat, het is al jaren duidelijk dat PcM niet de ideale thuisbasis is voor kranten als NRC Handelsblad, de Volkskrant en Trouw. Dat klemt temeer nu Apax - let wel: een investeringsmaatschappij die vroeg of laat zal willen 'cashen' - het heft in handen heeft.

Ik vraag me af, hopelijk niet als enige abonnee, of het geen tijd wordt dat NRC Handelsblad zich met behulp van lezers en redactieleden losmaakt van deze onheilsconstructie. Als de krant inderdaad zo winstgevend is als wordt beweerd, moet het mogelijk zijn om zelfstandig voort te bestaan met een abonneebestand dat niet alleen deze 'slijpsteen van de geest' waardeert, maar dat - via de regels van de ondernemingsgewijze productie - ook in staat kan worden geacht het bedrijf over te nemen. Met de onbelemmerde ruimte om initiatieven te ontplooien die van belang zijn voor de toekomst. Of dat nu gebeurt met de papieren nrc.next of via internet, radio en tv. Zo'n initiatief heeft op zijn minst kans van slagen. U maakt mij niet wijs dat u niet liever opereert in een sfeer van lux & libertas dan onder de doem van Angelsaksische entrepreneurs en de - op het oog - loodzware Nederlandse constructie die PcM heet.

Bob Lagaaij

Middelburg

De krant antwoordt

Het is juist dat de krant winstgevend is, maar dat mogen we niet op het conto van alleen de redactie en onze lezers en adverteerders schrijven.

Dat resultaat wordt mede geboekt doordat binnen PcM veel kosten worden gedeeld en inkomsten en investeringen samen worden verworven. PcM is niet alleen een combinatie van persen, maar ook van advertenties, distributeurs, lezersservice, marketing, inkoop en onderhoud van IT, kantoren, boekhouding, infrastructuur etc. Verder is het risico gespreid over meerdere activiteiten. Behalve kranten geeft PcM ook boeken uit. Onderling is de continuïteit dus gewaarborgd.

Als NRC Handelsblad 'uit' PcM zou vertrekken, is de eerste vraag waar, hoe en tegen welke prijs de redactie al deze diensten gaat inkopen. En met wie gaan we ons ondernemersrisico delen als het wat moeilijker gaat? Wij zijn niet vergeten dat NRC Handelsblad in de jaren '70 binnen de Nederlandse Dagbladunie (NDU) verliesgevend was. De krant redde het toen mede dankzij een florerend Algemeen Dagblad. Met andere woorden: van het begrip 'zelfstandigheid' moeten dus geen overdreven verwachtingen bestaan. Een dagblad kan het best ingebakerd zijn in een groter mediabedrijf. Een andere handicap voor de route die de lezer voorstelt, is dat PcM actief moet meewerken aan een vertrek van NRC Handelsblad-lezers en -redactie. Tenzij de lezer natuurlijk het massaal opzeggen van de krant bepleit en collectief vrijwillig ontslag van de redactie. Om dan buiten PcM een nieuwe krant onder een nieuwe naam te kunnen oprichten. Het economisch eigendom van de titel 'NRC Handelsblad' en het abonneebestand ligt immers bij PcM en maakt daar deel uit van het vermogen. Dat krijgen we niet zomaar mee.

Apax, de nieuwe eigenaar sinds 2004, gaat in de beeldvorming steevast als een 'Angelsaksische grootkapitalist' door het leven die zich louter door rendementen laat leiden, uit zelfzuchtige motieven. Apax beheert veel Amerikaans pensioengeld en moet dat rendabel investeren om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Ik vind dat niet vreemd of slecht. Duidelijk is het ook. Vanuit NRC Handelsblad bezien verschilt Apax ook niet hemelsbreed van vorige eigenaren. Ook Reed/Elsevier ten tijde van de Dagbladunie en de PcM-stichtingen sinds 1995 hebben steeds financiële eisen aan de krant gesteld. De eerste omdat het een beursgenoteerd bedrijf was, de tweede om de krant zo de leningen mee te laten afbetalen waarmee de eigen overname was gefinancierd. En om NRC de verliezen van Trouw en Het Parool te laten compenseren, net als de Volkskrant.

Apax gedraagt zich tot nu toe geheel voorspelbaar. Mij verbaast het niet dat ook deze investeerder rendement wil. Het zet de dagbladen inderdaad op scherp. Maar is dat ongezond? Als een krant niet in de gunst blijft van lezer, sitebezoeker en adverteerder, welke maatschappelijke functie heeft hij dan? Ik vind die 'doem' een normaal maatschappelijk risico waar we zelf wat aan kunnen doen. Het is wel erg lastig om met concurrerende titels binnen één bedrijf te werven om de gunst van dezelfde uitgever. Die komt voor onmogelijke keuzen te staan. Dromen van een 'onbelemmerde ruimte' doen we op de redactie ook wel. Maar we weten uit ondervinding dat die nergens bestaat. We hebben de laatste decennia geleerd dat iedere financier altijd eisen stelt of beperkingen oplegt. Dat deden ook de meer ideologisch geïnspireerde stichtingen, evenals die Nederlandse banken die tot 2004 samen de meerderheid bij PcM vormden. Misschien waren hun motieven sommigen sympathieker. Maar het effect voor onze krant was precies hetzelfde.

lezerschrijft@nrc.nl