Prachtige nieuwbouw, maar onherstelbaar

Waar winden stedelingen zich over op? In Haarlem stuiten bouwplannen voor het provinciehuis op weerstand.

Haarlem is niet enthousiast over de nieuwbouwplannen voor het provinciehuis. 'Er is geen draagvlak voor', zegt vertrekkend CDA-wethouder Jur Visser. De Haarlemse afdeling van het CDA vindt het plan van de Spaanse architect Josep Lluis Mateo 'foeilelijk'. En in het coalitieakkoord Sociaal en Solide van het nieuwe college van PvdA, SP en VVD staat over de voorgenomen sloop van een vleugel uit de dertiger jaren het volgende: 'Er zijn grote zorgen over de plannen van de provincie voor de sloop van het zogenaamde Zwiersgebouw en het ontwerp van een kantoorgebouw. De vorm, kwaliteit en uitstraling van de geplande nieuwbouw staan op gespannen voet met de welstandseisen die voor dit beschermd stadsgebied gelden.

De Rijksdienst voor de Monumentenzorg vindt de vleugel aan de Dreef niet bijzonder genoeg om tegen sloop te beschermen. De gemeentelijke welstandscommissie is na lange beraadslagingen akkoord gegaan met het plan om enkele voyante kantoren op palen neer te zetten. Wel liggen er ruim honderdvijftig reacties bij de gemeente, de ene nog negatiever dan de ander. De wijkraad Welgelegen rept van 'een dramatische ingreep in en aantasting van het beschermde stadsgezicht van Haarlem en de historische stedenbouwkundige situatie'. Ook de Historische Vereniging Haerlem is tegen. Bestuurslid Johannes van der Weiden wandelt om het huidige gebouw heen en legt de bezwaren uit. Niet alleen is de vleugel van de toenmalige rijksbouwmeester Bremer in al z'n bescheidenheid het behouden waard, nog belangrijker is dat de hypermoderne nieuwbouw dwars op de Dreef komt te staan en daarmee een 'gat' slaat in de lineaire structuur. 'Zoals de Boulevard des Champs-Elysées loopt van het oude Parijs naar het Bois de Boulogne, zo loopt de Dreef van de stad naar de Haarlemmerhout. Alle lijnen lopen noord-zuid: de fraaie woonbebouwing aan de westzijde van de Dreef, de ventweg, de bomenrijen, de rijweg, het schelpenpad', aldus Van der Weiden. 'De beoogde nieuwbouw vernielt dit concept op confronterende wijze.' De strijd tegen de plannen wordt gecoördineerd door omwonende Erik Haverkorn. De entree van de stad zal onherstelbare schade worden toegebracht, stelt hij. 'Wij zijn er faliekant tegen.'

De provincie Noord-Holland werkt intussen gestaag door aan de plannen, die al dateren van zeven jaar geleden. De gebouwen moeten tweehonderd werkplekken in drie verouderde gebouwen vervangen, legt projectleider Herman Kassens uit. 'De werkplekken voldoen niet meer aan de huidige Arbo-eisen.' Maakt het ontwerp inbreuk op het beschermde stadsgezicht? Nee, zegt Kassens. 'Het is een eigentijds gebouw, maar sluit qua ritmiek in hoogte, diepte en lengte goed aan op paviljoen Welgelegen, het hoofdgebouw van de provincie.'

We bellen met Harry Borghouts, commissaris van de koningin in Noord-Holland. Borghouts: 'Ik nodig iedereen uit om langs de Dreef te wandelen en vast te stellen dat er geen sprake is van een aaneengesloten gevelwand die met dit plan zou kunnen worden verstoord. Het provinciehuis bevindt zich in het Frederikspark, dat van oudsher is bebouwd met losse villa's. Door de vleugel te vervangen en een verbinding te leggen tussen Dreef en binnentuin, herstellen wij juist het historische karakter van het park.'