Oranje opblaaskroon

Drie dingen. Ten eerste heeft vice-president Tjeenk Willink van de Raad van State zijn jaarverslag gepresenteerd. Daarin spreekt hij zich kritisch uit over de terugtredende overheid. Haar rol zou zijn verzwakt door het afstoten van publieke taken. Ten tweede blijkt er een belangenvereniging te bestaan voor alleenstaanden. Deze Stichting Individu en Samenleving heeft er bij minister Remkes van Binnenlandse Zaken op aangedrongen de overheidssubsidie voor het CDA stop te zetten, omdat het uitgangspunt van de CDA dat het gezin de hoeksteen van de samenleving is, discriminerend is voor vrijgezellen. Ten derde zetten we morgen allemaal een oranje opblaaskroon op. Tussen deze drie dingen bestaat een grote geheime samenhang, die ik thans zal onthullen.

Een goede overheid is een overheid die de voorwaarden schept voor maximale individuele vrijheid van de burgers. Om burgers in staat te stellen vrij te zijn, moeten sommige dingen zijn geregeld. Straten moeten worden schoongehouden, treinen en bussen moeten op tijd rijden, er moet water uit de kraan komen en elektriciteit uit het stopcontact, boeven moeten worden gevangen, kansen dienen te worden gecreëerd door ervoor te zorgen dat iedereen goed onderwijs kan volgen en voldoende geld heeft.

Een sterke overheid schept deze randvoorwaarden en bemoeit zich verder niet met de manier waarop de burgers hun leven vormgeven.

De paradox is dat de Nederlandse overheid in deze tijden van onbehagen precies de omgekeerde reflex vertoont. Alles waarvoor zij dient, privatiseert zij - met desastreuze gevolgen - terwijl zij het onbehagen probeert te bestrijden door zich steeds meer te bemoeien met alles waar zij zich buiten zou moeten houden, zoals de inhoud van preken, omgangsvormen, kledingvoorkeuren, homohuwelijk, euthanasie en de perceptie van het gezin als hoeksteen van de samenleving.

Zo'n overheid verliest vertrouwen en geloofwaardigheid. In plaats van vrijheid te bieden, onderdrukt zij in haar streven naar gelijkvormigheid.

Zij is leeg, hol en potsierlijk als een oranje opblaaskroon.

Dichter en romancier.