Ongerept Naardermeer

De aanwijzingen worden steeds sterker dat het kabinet nog voor de zomer een keuze zal maken voor een nieuwe snelweg pal langs het kwetsbare Naardermeer, het oudste beschermde natuurgebied van Nederland. Om de schade aan de natuur te beperken, zou er een tunnel moeten komen, een kostbaar compromis dat het gebrek aan visie van dit onzalige plan niet verhult. De snelweg verbindt de A6 en de A9. Hij voert van Schiphol naar Almere en moet files helpen voorkomen tussen Amsterdam en de groeistad in Flevoland.

Natuurbehoud in Nederland is vechten tegen de bierkaai. Het woord zegt het al, schreef Koos van Zomeren ooit: 'Het streven is gericht op redding van het bestaande, wat in de praktijk neerkomt op vertraging van de achteruitgang.' Het Naardermeer heeft het aardig weten te rekken. Ruim honderd jaar geleden dreigde de gemeente Amsterdam het meer te gaan gebruiken als stortplaats voor afval. Net als nu kwamen ook toen natuurbeschermers in opstand, een actie die leidde tot de oprichting van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland.

Het Naardermeer werd geen vuilnisbelt. Het gebied waarin het ligt, werd echter wel steeds drukker. Wie wil weten hoe mooi dit deel van het Gooi ooit was, moet Nescio's Natuurdagboek er maar eens op nalezen. Veel van de oorspronkelijke schoonheid is opgeofferd aan de vooruitgang, maar het Naardermeer ligt er nog steeds in zijn volle glorie bij. Tot nu toe. Nu is de achtergang kennelijk niet langer te vertragen. De aalscholver, de purperreiger, de koekoeksbloem, het fonteinkruid en het moeraskartelblad leggen het haast onvermijdelijk af tegen de voortdurend toenemende automobiliteit.

Dit is geen sentimentalisme of een hang naar vroeger. Ergens moet een grens worden getrokken - en die ligt bij het Naardermeer. Als de tunnelsnelweg er komt, is het nog maar een kleine stap naar nóg meer asfalteren. Want ook de nieuwe route zal de verkeerscongestie niet stoppen. Ze biedt hooguit tijdelijk soelaas. Dat is het visieloze van dit plan: het is slechts gericht op de korte termijn. Ook in die zin is het strijdig met de natuur, beheerder van alles dat langer dan een paar jaar duurt.

De files in het drukke gebied laten zich het beste terugdringen door verbreding van de bestaande snelwegen en vooral verbetering van het openbaar vervoer. Dat is de internationale aanpak rondom grote steden. Zolang de OV-verbinding tussen Amsterdam en Almere tot het huidige niveau beperkt blijft, zolang zullen er opstoppingen zijn. Mensen gaan pas hun auto uit als ze zien dat het openbaar vervoer een echt alternatief biedt. Er worden miljardeninvesteringen gedaan in het openbaar vervoer in en rondom Amsterdam, maar de frequenties van trein en metro blijven te laag, zodat de reistijd te lang blijft om het de moeite waard te maken. De infrastructuur voor openbaar vervoer is er, maar moet beter worden gebruikt. Het Naardermeer verdient dat, maar hetzelfde geldt voor al die automobilisten die dadelijk toch weer in de file staan. Het openbaar vervoer in en rondom Amsterdam moet zo vaak rijden als in Londen of Parijs. Zo kan de natuur worden ontzien en geld voor een nieuwe tunnel worden uitgespaard.