Navo klaar voor Oekraïne en Georgië

De NAVO is klaar voor een verdere uitbreiding, te beginnen met de voormalige Sovjet-republieken Oekraïne en Georgië. Maar dan moeten deze landen wel eerst voldoen aan de voorwaarden op het gebied van democratische hervormingen en modernisering van het militaire apparaat.

Secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer van de NAVO heeft dat gisteren gezegd in de Bulgaarse hoofdstad Sofia, waar de ministers van Buitenlandse Zaken van de verdragsorganisatie een informele bijeenkomst houden. 'Wanneer deze landen gereed zijn voor toetreding, is de NAVO gereed', aldus De Hoop Scheffer.

Rusland is fel gekant tegen het NAVO-lidmaatschap van beide landen. Vlak voordat de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken hun besprekingen in Bulgarije begonnen waarschuwde een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dat het toetreden van Oekraïne en Georgië tot de NAVO zowel de politieke als de militaire belangen van Rusland rechtstreeks raakt.

De Russen zijn er ook al niet over te spreken dat Bulgarije een overeenkomst met de Amerikanen heeft gesloten voor het gebruik van vier militaire bases in het land voor in totaal 2500 manschappen. Hierover zou de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice, vandaag een overeenkomst tekenen met haar Bulgaarse collega.

Aansluiting van Oekraïne bij de NAVO ligt overigens ook in sommige landen van de Europese Unie gevoelig, omdat daar de vrees bestaat dat een lidmaatschap van de NAVO door Oekraïne beschouwd kan worden als extra argument voor het fel begeerde lidmaatschap van de Europese Unie.

De officiële lijn van de EU is dat Oekraïne voorlopig nog geen lid kan worden. Het Nederlandse kabinet sluit een EU-lidmaatschap van Oekraïne zelfs uit.

Als de regeringsleiders van de NAVO-landen dit najaar in Riga bijeenkomen, moet er meer duidelijkheid komen over de verdere uitbreiding van de organisatie.

De eerste stap op weg naar een volledig lidmaatschap van de NAVO is het zogeheten actieplan. Dat bestrijkt een periode waarin landen worden klaargestoomd voor volwaardige deelname aan de verdragsorganisatie. Oekraïne en Georgië hopen nog dit jaar de toezegging te krijgen tot dit voorportaal te worden toegelaten.

NAVO secretaris-generaal De Hoop Scheffer wil zich echter niet nu al op data vastleggen. Op dit moment zijn de twee voormalige Joegoslavische deelrepublieken Kroatië en Macedonië plus Albanië al in het zogenaamde actieplan opgenomen. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Ben Bot, zei dat Kroatië snel volledig lid van de NAVO kan worden, maar dat dit nog niet geldt voor Macedonïe en Albanië. Nog verder weg ligt wat hem betreft het lidmaatschap van Bosnië-Herzegovina en Servië.

De NAVO die in 1949 werd opgericht als westers defensieblok tegen de dreiging van de communistische landen in het Oostblok is sinds de val van de Berlijnse muur in 1989 in snel tempo van karakter veranderd.

Een groot aantal voormalige Warschaupact-landen maakt tegenwoordig deel uit van de organisatie die nu 26 volwaardige leden telt. Bovendien is de oorspronkelijke doelstelling van de NAVO verbreed. Zo voert de NAVO vredesoperaties uit in het Afrikaanse Soedan en in Afghanistan en worden Iraakse militairen getraind.

    • Mark Kranenburg