Kijk! Daar! Een trein van minikomeetjes

Niet vergeten: tussen 11 en 14 mei komt komeet Schwassmann-Wachmann 3 voorbij.

Op “slechts' 10 miljoen kilometer afstandvan de aarde.

De uit elkaar vallende komeet Schwassmann-Wachmann 3 scheert in de tweede week van mei op een afstand van “slechts' 10 miljoen kilometer langs de aarde. Zo dicht is een komeet ons in de afgelopen twintig jaar niet gepasseerd.

Het is 26 maal de afstand tot de maan. Opmerkelijk is dat de kern van de komeet bezig is uiteen te vallen in een steeds langer wordende trein van minikomeetjes.

Voor astronomen is de passage een unieke kans om het maagdelijke materiaal te bestuderen dat tot nu toe onder de korst van de hoofdkern verborgen lag. Maar ook veel amateurs hebben hun kijkers op de komeettrein gericht. Er is kans op een groots kometenschouwspel aan de nachtelijke hemel.

Komeet SW 3 werd in mei 1930 ontdekt en draait in 5,4 jaar om de zon. Ondanks verwoede pogingen werd de komeet pas weer in 1979 teruggevonden. In 1996 werd ontdekt dat de kern in vijf stukken uiteen was gevallen.

In 2001 zag men er nog maar drie, maar afgelopen maart werd ontdekt dat de komeet bezig was geheel uiteen te vallen. Er zijn nu al meer dan veertig fragmenten gesignaleerd en niemand weet hoeveel het er zullen zijn als de komeetrein rond 7 juni zijn kortste afstand tot de zon bereikt. En hoe helder zullen ze zijn als die trein tussen 11 en 14 mei langs de aarde komt? Of is de komeet dan al volledig gedesintegreerd?

Astronomen hebben in het verleden bij zo'n dertig kometen fragmentatie waargenomen, maar nog nooit op zo'n grote schaal als nu. De oorzaak ervan is vaak de warmte van de zon, die in het broze conglomeraat van ijs en stof spanningen en barsten veroorzaakt die het verdampingsproces versnellen.

Komeet Shoemaker-Levy 9 viel in 1992 uit elkaar, nadat hij tijdens een passage langs Jupiter aan te sterke krachten was blootgesteld. Het bekendste voorbeeld van een gedesintegreerde komeet is die van Biela, die in 1852 geheel was “vergruisd'. Dit gruis van de komeet veroorzaakte vele jaren later een meteorenregen in de dampkring van de aarde. Dat zou komeet SW 3 in de toekomst ook voor de aarde in petto kunnen hebben.

Pikant detail is nog dat komeet Schwassmann-Wachmann 3 een van de twee reisdoelen was van de Amerikaanse ruimtesonde Contour, die in juni aanstaande bij deze komeet had moeten aankomen. Contour ging echter kort na de lancering, in juli 2002, verloren.

Ook de Europese ruimtevaartorganisatie ESA had in eerste instantie komeet SW 3 als mogelijk reisdoel voor haar ruimtesonde Rosetta gekozen. Rosetta vertrok uiteindelijk, op 2 maart 2004, naar een andere komeet uit de Jupiter-familie.