'In schoenen moet je lopen'

Schoenenontwerper Jan Jansen kreeg gisteren de Max Heymans-ring, een tweejaarlijkse modeprijs. Zijn 'draagbare kunstwerken' zijn niet voor verlegen mensen gemaakt.

Jan Jansen met zijn schoenen Foto Maarten van Haaff Jan Jansen, schoenontwerper, etalage Bijenkorf, 27 april 2006, Amsterdam, foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Hij zit zijn leven lang in schoenen. Studeerde aan de schoenmakersschool in Waalwijk, en leerde tegelijkertijd het vak in een damesschoenenfabriek. Liep stage in Rome, in het schoenenatelier waar ook pumps voor Sophia Loren werden gemaakt en opende begin jaren zestig de boetiek JaJa in Amsterdam. Zijn klompachtige schoen Woody was groot commercieel succes. Hij ontwierp gedurende zijn 45-jarige carrière duizenden schoenen die wereldwijd werden verkochten. Hij werd onlangs in Tokio benoemd tot professor op de belangrijke Bunka modeacademie en heeft in Amsterdam nog altijd een bijzondere winkel.

De Nederlandse schoenenontwerper Jan Jansen kreeg gisteren in de Amsterdamse Bijenkorf de Max Heymans-ring, de modeprijs die om de twee jaar door de Nederlandse Vereniging van Modejournalisten wordt uitgereikt aan iemand die veel heeft betekend voor de Nederlandse mode. Jansen kreeg de wisselring van de vorige drager, couturier Frans Molenaar.

Momenteel werkt Jan Jansen aan de voorbereiding van een grote tentoonstelling over zijn schoenen, vanaf oktober in het Jan van der Togt museum te zien. En een week voor zijn 65ste verjaardag is hij ook druk met het ontwerpen van zijn collectie voor zomer 2007. 'Nieuwe ideeën móet ik realiseren, daar móet ik een tekening, een leest en een hak van maken.'

Een feesttaart met tientallen luidruchtige schoenen als kaarsjes draait ter ere van de prijs tot en met zondag in de etalage van de Bijenkorf. Laarzen met bolle plateauzolen als stootkussens, schoenen met miraculeuze zweefhakken, een flirterig lippenpump uit de Linea Erotica - de schoenen van Jan Jansen zijn niet voor verlegen mensen. Louki Boin, voorzitter van de Vereniging van Modejournalisten, noemt ze in het juryverslag 'draagbare kunstwerken'.

Wat vindt u daarvan?

'Dat is een gewetensvraag. Ik zeg altijd dat ik geen kunstenaar ben maar een industrieel ontwerper. Een kunstenaar is vrij om te doen wat hij wil, die kan een beeld maken van drie meter hoog. Ik kan geen schoen maken van drie meter hoog. Een koffiezetapparaat moet koffie zetten, in een schoen moet je kunnen lopen.'

U bedacht veel bijzondere ontwerpen en gebruikte allerlei materialen. Raakt u niet uitgeput?

'Toen ik dertig was, dacht ik even dat alles was gedaan. Maar niets is minder waar. Mensen met een creatief beroep stoppen niet. Giorgio Armani is 72 en die werkt ook nog dagelijks.'

Werkt u vanuit materiaal of historie?

'Ik werk vanuit een silhouet, maak eerst een leest, hak of plateau. Dan komen de modellen, dan de materialen en de kleuren, daar helpt mijn vrouw Tonny bij. Zij is daar heel goed in. Ik kijk niet in musea naar oude schilderijen, dat is niet mijn inspiratiebron.'

Herhaalt u wel eens een ontwerp?

'Ja, twee jaar geleden heb ik bijvoorbeeld de met de hand gemaakte bamboeschoen opnieuw uitgebracht.'

De schoen met een 'open' zool van bamboe die onlangs is gekopieerd door Prada?

'Ach, dat is oude koek. Dat is me zo vaak gebeurd. Als een fabriek in China mijn ontwerpen namaakt, praat niemand erover, als grote namen als Armani en Prada dat doen wel. Zo is het leven.'

De afgelopen jaren is de interesse voor schoenen toegenomen, maakt dat het vak leuker?

'Zeker. De categorie mensen die hun voeten in een zwart gat stoppen wordt kleiner. Een tv-serie als Sex and the City heeft daar mee te maken. Maar ik krijg nog altijd liefhebbers in mijn winkel.'

Zou u een bredere klantenkring willen hebben?

'Ik zou graag een goedkope lijn met schoenen onder de 100 euro hebben, zou het leuk vinden als bijvoorbeeld H&M zou zeggen: 'Ontwerp jij een collectie, dan laten wij die produceren'. Want dat kan ik zelf niet realiseren.'

En dan, tijdens de prijsuitreiking, gaat zijn wens in vervulling: volgende week gaat de Bijenkorf met hem praten over een schoenenlijn voor volgende zomer.

    • Georgette Koning