Gascomfort

Moet het door de Russische staat beheerste gasconcern Gazprom de ruimte krijgen om te investeren in Nederland? Het zekerstellen van de energielevering staat bovenaan de internationale agenda, en Rusland speelt daarbij een grote rol. Niet alleen omdat het nu al een van de grootste leveranciers is van olie en gas, een positie die het verder zal uitbouwen. Ook omdat het land twee gezichten toont naar de buitenwereld. Enerzijds wil het een betrouwbare partner zijn voor zijn afnemers, thans vooral de landen van de Europese Unie. Bovendien heeft het kennis en investeringen nodig voor de exploitatie van zijn oliebronnen en gasvelden. Anderzijds schrikt Rusland er niet voor terug te benadrukken welke macht de positie van grootschalige energieleverancier met zich meebrengt. Naarmate de prijs van olie en gas stijgt, is Rusland zich meer en meer van die positie bewust.

Het onderbreken in januari van gasleveranties aan Oekraïne ligt nog vers in het geheugen. Op dit moment woedt een discussie onder beleggers over de morele implicaties van het al dan niet inschrijven op de beursgang van het oliebedrijf Rosneft, dat de olieactiviteiten kreeg toegeschoven van het door de Russische staat ten gronde gerichte Yukos. En nog gisteren stelde de Russische president Poetin dat leveranties aan Azië in de toekomst zouden kunnen prevaleren als de Europese Unie haar markt niet verder openstelt voor investeringen van Russische maatschappijen.

Vanuit Brussel is dit inmiddels afgedaan als bluf, want Rusland is met zijn pijpleidingen zeer gericht op Europa. Maar energiepolitiek is een zaak van lange adem, en op een termijn vandecennia kan alles anders zijn.Belangrijke Russische pijpleidingen naar Azië zijn in aanleg.

Gazprom laat buitenlanders niet toe op het eigen leidingennet. Waarom zou Europa dat andersom dan wél doen? In het Verenigd Koninkrijk, doorgaans een baken van openheid, woedt nu een discussie over een bod van het Russische concern op de Britse gasleverancier Centrica.

In Nederland is de situatie anders. De Gasunie is niet te koop, en de voorgenomen splitsing van energiebedrijven houdt in dat Gazprom bij een overname nooit de dominante partij kan worden in een transportnet. Nederland is als gasleverancier een spin in het web van de Europese gasdistributie. Met het oog op de toekomst is het zo'n slecht idee nog niet om die positie via het Russische gas te behouden, als het Nederlandse gas in belang afneemt. Bovendien zou Gazprom bij een overname van een bedrijf als Nuon of Essent slechts één van de spelers worden in een concurrerende markt.

Rusland en de EU spelen intussen hun positiespel, waarbij ze aandringen op toegang tot elkaars markt. Europa, dat moeite genoeg heeft de eigen energiemarkt te liberaliseren, zou er goed aan doen Russische investeringen toe te laten, mits dat niet leidt tot enige vorm van dominantie. Er is geen betere garantie voor het veiligstellen van de energiebehoefte dan ervoor te zorgen dat Rusland of Russische bedrijven hier iets te verliezen hebben. Maar dan moeten ze wel eerst iets kunnen bezitten.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren. Reageren: lezerschrijft@nrc.nl