Afbrokkelende schoonheid

Kon het maar zo zijn. Dat je een wattenschijfje neemt en wat poeder en zo de rimpels uit je wangen veegt. Of dat je een kam door je witte haren trekt en dat deze direct veranderen in goudgele lokken. Wat reclames beloven, kan kunstenaar Margi Geerlinks waarmaken: eeuwige jeugd. Bejaarde vrouwen zijn op haar foto's weer heel even de jonge godinnen die ze ooit waren, met volle wimpers en volle borsten. Botox komt er niet aan te pas, er worden hoogstens wat pixels verschoven.

'De kunst van het ouder worden' is de toepasselijke titel van de serie tentoonstellingen die momenteel door heel Leiden te zien is in musea en universiteitsgebouwen. In de ziekenhuisgalerie van het academisch ziekenhuis LUMC, waar een mooie selectie werken van zeven hedendaagse kunstenaars getoond wordt, draait het vooral om het verouderende lichaam. 'Hij heeft al een heup en twee knieën laten doen', zegt een oude dame in de documentaire The show must go on (2000) van Hans Heijnen. Toch tapdanst haar hoogbejaarde echtgenoot er nog flink op los, net als tientallen andere leeftijdgenoten uit Sun City. De Amerikaanse stad, waar louter gepensioneerden wonen, telt maar liefst 140 verenigingen, van zangkoor tot marionettenclub. 'Vervelen is hier onmogelijk', zeggen de bewoners.

Ook in Nederland wordt al voorzichtig gepraat over woonwijken voor ouderen. Want de vergrijzing slaat toe en de levensverwachting van Nederlanders groeit nog steeds. En al die ouderen zijn nog behoorlijk vitaal, zo blijkt uit de fotoseries Forever Young (2003) van Janine Schrijver en Timeless Love (2004) van Marrie Bot. Ze doen aan linedansen, zitten op paardrijden, lopen marathons en bedrijven nog altijd de liefde - ook al wordt hun huid ontsierd door pigmentvlekken en hangen de jarretels wat losjes om de magere benen.

Veel van de werken zijn inmiddels regelmatig tentoongesteld, maar om ze hier in deze samenstelling bijeen te zien, is een meerwaarde. Met een paar rake voorbeelden wordt de kijker aan het denken gezet over de positie van ouderen in onze maatschappij. Want waarom roept de reuzenbaby van Ron Mueck met zijn mollige wassen lijfje zoveel liefkozende reacties op bij bezoekers, en klinkt er bij Marrie Bots foto van een naakt bejaard stel commentaar op het losse vel van de 76-jarige Liesbeth? Is het omdat we in films en op televisie voornamelijk jeugdige lichamen te zien krijgen?

Schilder Philip Akkerman is nog relatief jong, maar ook bij hem slaan de jaren hard toe. Zijn zelfportret uit 1981 toont een nog rimpelloze jongeling, maar in 1999 beginnen de oogleden te hangen en verschijnen diepe groeven tussen de wenkbrauwen. En in 2004 zijn ook zijn wangen wat gaan zakken. Akkerman spaart zichzelf niet. Terwijl de huid van zijn schilderijen almaar gladder wordt, en Akkerman zijn techniek steeds meer verfijnt, kan hij niet voorkomen dat zijn eigen schoonheid langzaam afbrokkelt.

Oud zijn heeft de toekomst! T/m 25 juni in Galerie LUMC, Albinusdreef 2, Leiden. Dagelijks 8-20u. Foto's van Marrie Bot ook bij Fotogalerie De Kleine Klup, Nieuwe Rijn 1, Leiden. Dagelijks 12-18u.