'Wij Roemenen worden keurige Europeanen'

De Roemeense premier Calin-Popescu Tariceanu is vandaag Nederland. Hij probeert er de twijfels weg te nemen over de EU-kandidatuur van zijn land. Corruptie? 'Dat is verleden tijd.'

Calin Popescu Tariceanu. (Foto AFP Romanian Prime Minister Calin Popescu Tariceanu smiles as he is shown to the conference table 24 March 2006 by his Hungarian counterpart Ferenc Gyurcsany (off) in the Nandorfehervari Hall in the parliament building prior to their talks. Tariceanu arrived today on a non-official visit to Budapest, where he will be one of the main guest of liberal congress organized by the Free Democrats Alliance of Hungary. AFP PHOTO ATTILA KISBENEDEK AFP

Zijn eerste bezoek aan Nederland, jaren geleden, heeft een onuitwisbare indruk gemaakt. 'Het regende hard, bij windkracht acht. En tóch gingen al die Hollanders op hun fiets naar hun werk. Wat een mentaliteit! Met zulk weer zet een Roemeen niet eens zijn hónd buiten!' De Roemeense premier Calin-Popescu Tariceanu verheugt zich op zijn hernieuwde kennismaking, vandaag, met Nederland, waar hij een ontmoeting heeft met premier Balkenende. 'We kennen elkaar al langer, we bellen regelmatig, aardige vent', zegt Tariceanu over de Nederlandse premier.

Tariceanu zetelt in een immens studeervertrek, aan het einde van een honderd meter lange gang in het regeringsgebouw. Het lawaai van het verkeer in Boekarest dat zijn kamer binnendringt, overstemt hij gemakkelijk met een luid bassende stem. Tariceanu (54), een rijzige en vrolijke man, verdiende zijn sporen in de Roemeense auto- en olieindustrie en was begin jaren negentig medeoprichter van de kleine liberale partij PNL. De liberalen hadden destijds geen schijn van kans in de Roemeense politieke arena die sinds de val van dictator Ceausescu werd gedomineerd door postcommunisten als Ion Iliescu en Adrian Nastase. Roemenië startte onderhandelingen over toetreding tot de Europese Unie, maar Brussel had lange tijd veel problemen met de tandem Iliescu-Nastase. Onderzoeken naar grote corruptiezaken verdwenen in de doofpot; juridische hervormingen werden met opzet tegengehouden. De netwerken van politici en zakentycoons rond Iliescu werden ervoor verantwoordelijk gehouden dat Roemenië een 'Europees twijfelgeval' bleef. Maar bij de verkiezingen eind 2004 zorgden de Roemeense kiezers voor een ommezwaai. De democraten en liberalen kwamen aan de macht, de nieuwe president Traian Basescu schoof Tariceanu naar voren als premier en de vermaarde mensenrechtenadvocaat Monica Macovei werd minister van Justitie. Er werd ambitieus begonnen aan de operatie 'schone handen': het chaotische en grotendeels op nepotisme drijvende rechtsstelsel werd doorgelicht en de strijd tegen corruptie werd aangescherpt. Dat alles om de EU gunstig te stemmen. Want de geplande datum voor toetreding nadert: 1 januari 2007. Maar veel EU-landen, waaronder Nederland, hebben twijfels over de vorderingen van het land. De aanhoudende corruptie vormt het grootste struikelblok. In mei besluit de Europese Commissie over eventueel uitstel van toetreding met een jaar.

Met welk verhaal over Roemenië gaat U premier Balkenende overtuigen?

'Ik zal hem zeggen: lees de laatste EU-rapportages nog eens héél nauwkeurig. Die zijn optimistisch over wat wij het laatste jaar hebben bereikt. Ik zeg u, met de hand op mijn hart: corruptie is niet langer een groot probleem.'

De EU ziet spoken?

'Waar rook is is vuur, dat geef ik toe. Ik zeg ook niet dat corruptie helemaal verdwenen is, maar het woekerde vooral onder de vorige regering. Bij mijn aantreden in december 2004 hebben we de nodige maatregelen getroffen. Het anti-corruptiebureau, voorheen politiek sterk gekleurd, is losgekoppeld en werkt onafhankelijk. Er lopen nu tal van onderzoeken naar fraude en corruptie.'

Veel Roemenen vragen zich af waarom van corruptie verdachte politici als ex-premier Nastase niet worden aangepakt?

'Het onderzoek tegen Nastase loopt nog, en ik heb er alle vertrouwen in dat die zaak correct wordt afgehandeld. Veel emotie rond corruptie wordt grotendeels gevoed door een verkeerde perceptie. Het beeld van Roemenië als door-en-door corrupt land is hardnekkig. Maar volgens de corruptiegraadmeter van de Oosteuropabank (EBRD) staan we er goed voor. Twee jaar geleden scoorden we nog een beschamende 2,6 op hun schaal, nu is dat 0,7. Het gemiddelde binnen de Europese Unie is 0,5. Vóór mijn aantreden werden de meeste media door de staat betaald om gehoorzaam te zijn. Publicaties over corruptieschandalen werden bepaald door politieke belangen. Nu gaat er geen publiek geld meer naar de media. Het resultaat? Er is sinds anderhalf jaar geen enkele publicatie geweest over corruptie in de regering.'

Roemenië wordt, met 22 miljoen inwoners, de zevende grootste EU-lidstaat. Kunt u die verantwoordelijkheid wel aan?

'Dat bewijzen we al door onze politieke positie in deze regio te versterken. Met steun van de Europese Commissie heb ik onlangs alle politieke leiders uit de voormalige Joegoslavische republieken naar Boekarest gehaald om afspraken te maken over vrij verkeer van arbeid en goederen. Roemenië zélf heeft daar weinig aan, want wij horen straks, binnen de EU, tot een ander economisch blok. Maar ik voel het als een opdracht om in deze regio stabiliteit en veiligheid te creëren. Zo zullen we ook loyaal zijn aan buurland Bulgarije, net als Roemenië kandidaattoetreder in 2007. Bulgarije ligt nu vanwege vertragingen bij de juridische hervormingen onder vuur. Er wordt gespeculeerd over toetreding van Roemenië in 2007, en Bulgarije pas in 2008. Maar ik zal Bulgarije steunen in de ambitie om samen, tegelijk, toe te treden.'

In Nederland is weinig enthousiasme over de toetreding van Roemenië. Tegelijk is Nederland de tweede grootste investeerder in uw land. Hoe verklaart U dat?

'Wie naar ons land komt, wéét wat er te halen valt. De economie groeit, er is veel potentie voor investeerders. Nederland hoeft zich geen zorgen te maken. Als we in januari toetreden betekent dat nog niet dat we volledig geïntegreerd zijn in Europa. In de jaren daarna moet er nog heel veel, zeker op het gebied van hervormingen, worden gedaan. Maar de Roemenen hebben overduidelijk de intentie om keurige Europeanen te worden.'

    • Tijn Sadée