Wel geheime CIA-vluchten in Europa

De Amerikaanse inlichtingendienst CIA heeft sinds 2001 meer dan duizend geheime vluchten uitgevoerd via Europese luchthavens en terreurverdachten vervoerd naar landen waar zij konden worden gemarteld.

Dat concludeert een onderzoekscommissie van het Europees parlement in een tussentijds rapport over de zaak. De auteur van het rapport, de Italiaanse parlementariër Claudio Fava, zei gisteren dat het schenden van mensenrechten na 11 september 'een wijdverspreide praktijk was waarbij een meerderheid van de Europese landen betrokken was'.

De onderzoekscommissie baseert haar conclusies onder meer op gegevens van het Europese luchtverkeersleidingscentrum Eurocontrol. Zij heeft nog geen harde bewijzen gevonden voor het bestaan van geheime gevangenissen voor terreurverdachten. Een onderzoekscommissie van de Raad van Europa kwam eerder tot gelijkluidende conclusies.

De onderzoekscommissie van het Europees parlement werd in januari ingesteld na een golf van publicaties over over het zogeheten systeem van rendition dat de CIA er op na zou houden. Die zou op grote schaal terreurverdachten verplaatsen om ze te kunnen verhoren in geheime gevangenissen in Oost-Europa en in landen waar ze gemakkelijk zouden kunnen worden gemarteld.

De onderzoekscommissie van het parlement verhoorde de afgelopen maanden vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties, vermeende slachtoffers, en beambten. Fava wees gisteren op de zaak van een Duitse burger, die tijdens zijn vakantie in Macedonië werd opgepakt en naar Afganistan werd gevlogen. Daar werd hij vijf maanden vastgehouden. Een andere verdachte werd op klaarlichte dag in het centrum van Milaan ontvoerd en naar Egypte gebracht. Nieuw zijn die zaken niet, er werd al uitvoerig over bericht in de internationale media.

Fava vindt het onwaarschijnlijk dat regeringen niet hebben geweten van de activiteiten van de CIA. Hij noemde met name Italië, Bosnië en Zweden. Ook de Raad van Europa acht het onwaarschijnlijk dat de CIA kon handelen zonder medeweten van autoriteiten.

D66-europarlementariër Sophie in 't Veld dringt er op aan dat Nederland een eigen onderzoek start naar de zaak. 'We kunnen ons echt niet langer in slaap sussen met de verklaring van Condoleezza Rice (de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, red.) dat er niks aan de hand is.'