Voetbalverzadiging

De competitie is afgelopen, maar het voetbal gaat door. Het nieuwe systeem van play-offs trakteert fans en voetbalhaters nog wekenlang op een ingewikkelde nacompetitie, waarin onder meer plaatsen voor Europees voetbal zijn te verdienen. De vraag is gerechtvaardigd of deze nieuwe aanpak het betaalde voetbal in Nederland de juiste impuls geeft en of het de moeite waard is met de play-offs seizoenenlang door te gaan. Op basis van de ervaringen tot nu toe moet het antwoordontkennend luiden. Het systeem verhoogt het niveau van het spel niet. Het brengt meer van hetzelfde - middelmatig voetbal - en het doet de nummer twee in de eindstand onrecht. Het is in zijn huidige vorm bovendien tegecompliceerd. Het maakt de clubs misschien iets rijker, maar of dat zo blijft, valt te betwijfelen. Voetbalverzadiging dreigt, en door eindeloze play-offs kan de verveling snel toenemen.

De letterlijke vertaling van play off is 'de beslissingswedstrijd spelen'. Het is een woord dat in korte tijd een belangrijke plaats in het Nederlandse voetbaljargon heeft gekregen. Er zijn play-offs om promotie en degradatie, de vroegere nacompetitie. En er zijn play-offs tussen de clubs die na 34 wedstrijden het hoogst op de ranglijst staan. Zij strijden omeen lucratief Europees ticket. De voetbalbond KNVB en de clubs vonden dat het competitiemodel in het betaald voetbal aan vernieuwing toe was. Uitgangspunten waren verbetering van despelkwaliteit, meer spanning en vooral meer inkomsten. Het play-offsysteem werd dit jaar ingevoerd.

De sportieve balans is voorlopig negatief. In het systeem speelt toeval nu een te grote rol. Het is roulette geworden; een loterij die bijvoorbeeld AZ als tweede in de competitie ernstig heeft benadeeld. Het elftal speelde het hele seizoen aantrekkelijk voetbal. Een plaats in de voorronde van de Champions League was zonder meer verdiend. Twee mindere wedstrijden in de play-offs bezorgen AZ nu een enorme kater. De ploeg staat met lege handen; onverdiend op basis van alle inzet.

Door de play-offs wordt tot nu toe niet aantoonbaar beter gevoetbald. Wel is de spanning wat groter en is er de charme van het onverwachte (de coup van Groningen, dat AZ uitschakelde en daardoor gisteravond tegen Ajax speelde). Maar dit weegt niet op tegen de sportieve nadelen. Het systeem is ook te ingewikkeld. Het zal veel eenvoudiger moeten om aantrekkingskracht te krijgen.

Als het niveau in de eredivisie omhoog moet - en daar is alles voor te zeggen - is het beter het plan van oud-PSV-voorzitter Van Raaij en bondscoach Van Basten in te voeren. Zij pleiten beiden voor internationalisering van de Nederlandse competitie. Van Basten wil Nederlandse en Belgische clubs tegen elkaar laten spelen. Dat is moeilijker te realiseren dan play-offs, en het stuit op verzet in de behoudende voetbalwereld. Maar het is wel veelbelovend. Clubs en spelers kunnen groeien door meer concurrentie in kwantiteit en kwaliteit. Als Nederland aansluiting bij Europees topvoetbal zoekt, moet de KNVB zich niet beperken tot halve maatregelen, maar een echte keuze maken.