Violist Repin onnavolgbaar

Slechts één keer eerder speelde het Koninklijk Concertgebouworkest een orkestwerk van Nikolaj Mjaskovski: de Sinfonietta voor strijkorkest. Dat was in 1935 o.l.v. Eduard van Beinum. Nu krijgt deze laat-romantische leerling van Rimski-Korsakov en boezemvriend van Prokofjev opnieuw de kans om het Nederlandse publiek voor zich te winnen dankzij de spectaculaire uitvoering van zijn Vioolconcert in D door violist Vadim Repin. In plaats van Neeme Järvi, die af moest afzeggen, dirigeert Nikolai Alexejev.

Met Gergjev en het Kirov Orkest nam Repin het Vioolconcert van Mjakovsky al in 2003 live op voor Philips Classics. Aan de innerlijke overtuigingskracht waarmee hij dit voor David Oistrach gecomponeerde werk in al zijn virtuoze en lyrische grilligheden uiteenzet, valt af te horen hoe sterk Repin zich vereenzelvigt met Mjaskovski's emotionele partituur. Uit de broeierige ondertoon van het afwisselend heftige en melancholieke openingsdeel klinkt heimelijke wrevel tegen de sovjetautoriteiten, die ook de in moderne compositietechnieken geïnteresseerde Mjaskovksi in 1948 zijn vermeende 'formalisme' zouden verwijten.

De onderhuidse spanning doet afbreuk aan de toegankelijkheid van het Allegro appasionato, maar met Repin als gids kregen alle gecompliceerde stemmen en tegenstemmen hun natuurlijke verloop, ingebed in grotere stromen die organisch voortstuwden en vervloeiden. Onnavolgbaar nobel, warm, suggestief en verfijnd van kleur was de ingetogen toon die Repin in het lyrische Adagio aan zijn 'Ruby' Stradivarius uit 1708 wist te ontlokken.

Repin schuwt effectbejag. Zijn vioolspel is goudeerlijk, en even uitgebalanceerd en massief als de mooiste marmeren beelden van Michelangelo. Ook in de weerbarstige Finale stelde Repin zijn weergaloze talent geheel in dienst van de verguisde Mjaskovksi, die een beter lot verdient dan de vergetelheid.

Mjaskovski werd elegant ingeleid door de Eerste concertwals van Glazoenov, een kleurrijke wals op niveau die eindigt in een daverend tumult. Maar dat is nog niets vergeleken bij de meedogenloze geluidsmachine die oprukt in de Zesde symfonie van Sjostakowitsj, waarvan de uiterst bekwame Alexejev en het Concertgebouworkest een magistrale uitvoering geven.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Nikolai Alexejev, m.m.v. Vadim Repin (viool). Gehoord: 26/4 Concertgebouw. Herh.: 27, 28/4 . Radio 4: 30/4 14.15 uur.