Vingervlugheid aan de voet van de Alpen

Geen land in Europa heeft zoveel kleine bedrijven als Italië. Rond Milaan liggen tienduizenden fabrieks-hallen. Zoals die van vader en zoon Colombo die een familiebedrijf runnen dat gespecialiseerd is in kroonsteentjes.

Vader en zoon Colombo leven van kroonsteentjes: blokjes van plastic die elektriciteitssnoeren met elkaar verbinden. Ze weten er alles van en hun familiebedrijf maakt ze al vijftig jaar in alle soorten en maten.

Ze werken op een paar kilometer van Bergamo, aan de voet van de Alpen. Het is een typisch Noord-Italiaanse productiebedrijf: klein (acht werknemers) en niet erg innovatief.

Zoon Leonardo, bijna veertig, heeft het bedrijf van vader overgenomen. Hij probeert te overleven op de globaliserende markt met de snel groeiende concurrentie uit het Verre Oosten en met de vele Europese regels.

Pa Colombo: 'Vroeger werkten we rustig en waren we verzekerd van winst. Nu is er stress. Heel Europa voel je in je nek, de regels en de concurrenten ook'.

Zoon Leonardo: 'De marges zijn omlaag gegaan, de grondstoffen zijn duurder nu Chinezen en Indiërs al het koper opkopen, en we moeten steeds sneller leveren.'

Geen land in Europa heeft zoveel kleine bedrijven als Italië. Rond Milaan liggen tienduizenden fabriekshallen als die van de Colombo's. Lage loodsen van beton en baksteen, waar Italië's economisch wonder met hard werken is verdiend. Maar waar nu een harde overlevingsstrijd wordt geleverd.

In de hal van de Colombo's staan acht werktafels, waarachter vrouwen de schroeven, plastic en koperen onderdelen handmatig in elkaar zetten. De junior van de werknemers doet dit al tien jaar.

Veel andere vrouwen zijn al twintig jaar in dienst en verdienen 900 tot 1.000 euro per maand. De Colombo's kiezen voor vrouwen, omdat die veel vingervlugger zijn dan mannen, zo vertelt zoon Leonardo, die strak in het pak zit.

'Ik heb nog nooit iemand hoeven te ontslaan', zegt pa. Maar zoon is blij met de flexibilisering van de wet op de arbeid door Berlusconi. 'Hierdoor wordt het mogelijk mensen ook tijdelijk aan te nemen als we weer gaan groeien. Dat geeft ons wat zuurstof.'

Een kroonsteentje is een zeer complex product, zo blijkt. Alleen al de eisen die aan de door de Colombo's zelf ontworpen schroefjes worden gesteld zijn duizelingwekkend.

Ook het plastic omhulsel, en de geleidingsplaatjes moeten aan tientallen criteria voldoen. En dan moet er ook nog zakelijk goed worden getimed. De voorraad mag niet te groot worden. De koperprijs, die elke drie dagen verandert, moet nauwlettend worden gevolgd.

Op zoek naar kostenverlaging ontwerpen en assembleren de Colombo's alleen nog maar. De rest besteden ze uit. 'Anders zouden we te veel machines moeten kopen en worden we te duur.'

Ze voelen de crisis, maar waar die vandaan komt, weet zoon Leonardo niet. Duitsland en de eenwording? De euro? 11 september? Feit is dat de orders niet meer zo vanzelfsprekend binnenrollen als vroeger.

Toch geven ze niet op. Leonardo: 'Kroonsteentjes blijven altijd nodig. Want er zullen altijd schakelkasten blijven bestaan om de energietoevoer voor machines, motoren en gebouwen te regelen.'

Ze hebben ook plannen. Op het bureau liggen drie grote mappen met projecten om drie nieuwe typen kroonsteentjes te gaan maken. 'De markt vraagt om een kleiner model', zegt zoon.

Maar om zo'n kleiner model te kunnen maken moet er drie maal 150.000 euro worden geïnvesteerd. 'We zoeken naar het juiste moment om die investering te doen, maar we wachten voorlopig even af. De markt is te onzeker, het risico te groot en de banken vragen steeds meer garanties voor ze je iets lenen.'

Zes jaar geleden vervingen ze 80 procent van hun assortiment om een goede basis te leggen voor de toekomst van zoon Leonardo. Nu proberen het nu zo lang mogelijk uit te zingen met deze kroonstenen in de hoop dat de markt wat rustiger wordt.

Pa Colombo: 'We hebben geen andere keus. We moeten helaas leven met de dag. Wij, heel Italië en heel Europa moeten rustig afwachten tot het einde van de tunnel in zicht komt.'

De toekomstwens van vader & zoon Colombo is simpel. 'Laten we hopen dat de productiekosten van de Chinezen zullen stijgen en dat Europa wat meer zal doen om bedrijven als het onze te beschermen.'