Uit elkaar vallende komeet scheert langs

De uit elkaar vallende komeet Schwassmann-Wachmann 3 scheert in de tweede week van mei op een afstand van 'slechts' 10 miljoen kilometer langs de aarde. Zo dicht is een komeet in de afgelopen twintig jaar niet gepasseerd: 26 maal de afstand tot de maan. Opmerkelijk is dat de kern van de komeet bezig is uiteen te vallen in een steeds langer wordende trein van minikomeetjes.

Voor astronomen is de passage een unieke kans om het maagdelijke materiaal te bestuderen dat tot nu toe onder de korst van de hoofdkern verborgen lag. Maar ook vele amateurs hebben hun kijkers op de komeettrein gericht. En verder is er kans op een groots kometenschouwspel aan de nachtelijke hemel.

Komeet SW 3 werd in mei 1930 ontdekt door de Duitse astronomen Friedrich Schwassmann en Arno Wachmann. Hij draait in 5,4 jaar in een baan tussen de aarde en Jupiter om de zon. Ondanks verwoede pogingen werd de komeet pas weer in 1979 teruggevonden. In 1996 werd ontdekt dat de kern, die een diameter van enkele kilometers had, in vijf stukken uiteen was gevallen. In 2001 zag men er nog maar drie, maar afgelopen maart werd ontdekt dat de komeet bezig was geheel uiteen te vallen. Er zijn nu al meer dan 40 fragmenten gesignaleerd en niemand weet hoeveel het er zullen zijn als de komeetrein rond 7 juni zijn kortste afstand tot de zon bereikt. En hoe helder zullen zij zijn als die trein tussen 11 en 14 mei langs de aarde komt? Of is de komeet dan al volledig gedesintegreerd?

Astronomen hebben in het verleden bij zo'n dertig kometen fragmentatie waargenomen, maar nog nooit op zo'n grote schaal als nu. De oorzaak ervan is vaak de warmte van de zon, die in het broze conglomeraat van ijs en stof spanningen en barsten veroorzaakt die het verdampingsproces versnellen. Het bekendste voorbeeld van een gedesintegreerde komeet is die van Biela, die in 1852 geheel was 'vergruisd'.