Kosovaarse Roma op loodgrond

Bijna zeven jaar lang zijn ze gedumpt in 'tijdelijke' vluchtelingenkampen op grond die zwaar met lood is verontreinigd. Nu is er eindelijk hoop voor de 560 Roma uit de Kosovaarse stad Mitrovica die in 1999, op het einde van de oorlog in Kosovo, hun huizen moesten ontvluchten na aanvallen van Albanese nationalisten. Deze week hebben Kosovaarse leiders de eerste steen gelegd voor de heropbouw van hun huizen in Roma Mahala, een wijk in het door Albanezen gedomineerde zuiden van Mitrovica. Roma Mahala, voorheen de grootste Roma-nederzetting in Kosovo, werd in 1999 volledig vernield. De 7000 inwoners van de wijk leven verspreid over verschillende Europese landen.

De toestand van de Roma-families in de drie Kosovaarse vluchtelingenkampen Zitkovac, Kablare en Cesmin Lug, is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot een van de grootste humanitaire rampen in de regio. De families leven er in kleine houten hokken, vlakbij een industrieterrein dat zwaar verontreinigd is met lood. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) concludeerde na recente tests dat de loodconcentratie in het bloed van Roma-kinderen uit de kampen 'een kritiek niveau' heeft. Volgens Roma-organisaties zijn al 31 mensen gestorven aan de gevolgen van loodvergiftiging.

Functionarissen van de Verenigde Naties in Kosovo, die de regio sinds 1999 besturen, zijn meermaals bekritiseerd omdat ze de situatie zo lang hebben laten aanslepen. 'Eerst werden we hierheen gebracht voor 45 dagen', vertelde een leider van de gemeenschap in Zitkovac aan het persbureau Associated Press. 'We zitten hier nu al zeven jaar.' Ondertussen blijven de kinderen spelen op de vervuilde grond van het kamp. Waarom het zo lang duurt? De VN-missie had 'andere prioriteiten', aldus een woordvoerder.

Een paar maanden geleden bouwde de VN-missie een voormalige Franse militaire basis om voor de tijdelijke behuizing van de Roma-families. Vele families weigerden echter om naar het nieuwe Osterode-kamp te verhuizen, dat slechts enkele tientallen meters van de huidige kampen ligt. Volgens de WHO is de loodverontreiniging in Osterode echter veel lager en 'consistent met de algemene luchtkwaliteit'.

De Roma willen terug naar de wijk Roma Mahala. De wederopbouw van die wijk wordt een moeilijke test voor de VN in het opnieuw samenbrengen van de verschillende gemeenschappen.