'Jij bent toch ook stil op 4 mei? Om acht uur?' - 'Zo vroeg?'

Merkwaardige krantenadvertentie, die advertentie waarin iedereen wordt opgeroepen om op 4 mei de oorlogsslachtoffers te herdenken.

Merkwaardige tv-spotjes, die spotjes waarin de ene tv-presentator om twee minuten stilte vraagt 'uit respect voor het verleden', de andere tv-presentator aanbeveelt om stil te staan bij 'de ontelbare doden die werden vermoord om niets' en waarin twee onvermijdelijke rappers met elkaar wedden dat ze wel degelijk twee minuten 'hun klep kunnen houden', zelfs als ze geen idee hebben waarom. In een debiel en krom Nederlands, vanzelfsprekend, dat alleen bestaat in de verbeelding van overjarige reclamemakers die vooral van zichzelf denken dat ze rebels zijn.

Reclame voor de dodenherdenking - kunnen we de twee minuten stilte dan niet net zo goed onderbrengen bij Endemol, mits met catering vooraf en telefoonquiz na? Hoe ver en hoe diep ging uw respect? Aan hoeveel zinloze doden hebt u gedacht? Honderd eurocent per oproep.

De regering zou nog een vinger in de lijkenpap kunnen houden door van Endemol de garantie te eisen dat een deel van de opbrengst zal worden gebruikt voor de twee minuten van volgend jaar.

Er zit iets lugubers aan deze actie. Zesderangs tekstschrijvers, commerciële branieschoppers en populaire tv-gezichten worden opgetrommeld om de herinnering levend te houden aan gaskamers, verminkte kadavers en martelingen waar geen einde aan kwam. Aan miljoenen vergeefs gestorven jonge soldaten.

Of liever: het lugubere aan deze actie is dat ze voortkomt uit de ergernis dat de herinnering niet meer levend is en dat buitenlanders en rappers voor wie de Tweede Wereldoorlog een vergeelde foto is, het vertikken zomaar twee minuten stil te zijn.

Daarom moet het leed ook 'op de actualiteit worden betrokken'. Iedereen mag aan zijn eigen oorlog denken. Het gaat om de oorlogsslachtoffers 'van toen en nu'. Ga je gang. Denk aan het bloedbad van uw keuze.

Wat van de ministers van oorlog en de generaals van nu? Die herdenken vrolijk mee.

Als mensen kunstmatig en gesubsidieerd moeten worden opgeroepen zich iets te herinneren, leeft de herinnering niet meer. Dan heeft de herinnering haar cyclus volbracht. Dan kan de herinnering het beste voorgoed worden begraven.

Door dodenherdenkingen is er nog nooit een dooie minder gevallen. De enige twee minuten stilte met kans op effect zijn de twee minuten van de laatste overlevende op aarde.

't Is de lugubere inzet van lieden die anderen willen dwingen net zo vroom te zijn als zij zich zelf achten. Stadsdeelvoorzitter Anne Lize van der Stoel en burgemeester Job Cohen schreven deze week een brief aan de besturen van Europese hoofdsteden - Vilnius, Warschau, Lissabon - om ze te manen de rechten van homo's te respecteren.

Laten juffrouw Anne Lize en meneer Job eerst zorgen dat in hun eigen stad geen homo's worden doodgeslagen.

Ik ga op 4 mei op de Dam staan, klokslag acht, luid blazende op een toeter en slaande met pannendeksels.

    • Gerrit Komrij