De Britten en de macht in de polder

Verzekeraar Delta Lloyd stapt naar rechter om de al beperkte macht van zijn Britse aandeelhouder beperkt te houden. Strijd om de macht is de traditie.

Een van de hardnekkigste mythes in het Nederlandse bedrijfsleven is dat Britse en Nederlandse managers zo goed samenwerken.

Vergeet het maar.

Nergens is het geruzie over zeggenschap en macht zo intens als bij Brits-Nederlandse ondernemingen. De dagvaarding van de Britse grootaandeelhouder Aviva door verzekeraar Delta Lloyd onderstreept de kern: wie is de baas in het bedrijf? De aandeelhouder, zoals Britten en Amerikanen gewend zijn. Of de commissarissen, de wijze mannen (m/v) uit de polder die toezien op de grote Nederlandse ondernemingen?

Echt zwart-wit zijn de tegenstellingen overigens niet meer. De macht van Nederlandse commissarissen is minder absoluut dan vroeger als gevolg van nieuwe wetgeving, gewijzigde normen en waarden (code-Tabaksblat voor goed ondernemingsbestuur) en emanciperende beleggers.

Delta Lloyd beroept zich bij het verdedigen van zijn onafhankelijke positie op afspraken uit 1973 bij de overname door het toenmalige Commercial Union. Aviva verwijst naar de gewijzigde Nederlandse wetgeving per 1 oktober 2004, die meer macht aan aandeelhouders geeft, zeker als het buitenlandse financiers zijn die meer dan de helft van de aandelen in een Nederlandse onderneming bezitten. Delta Lloyd wil dat de benoemingsregels voor de raad van commissarissen, die hun eigen opvolgers selecteren, gehandhaafd blijven. De verzekeraar heeft negen commissarissen, waarvan twee afgevaardigden van Aviva. De Britten willen juist meer invloed.

De strijd bij Delta Lloyd is er een van vele Nederlandse-Engelse conflicten. Legendarisch zijn de dan weer aan, dan weer af vrijages tussen British Airways en KLM in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw. KLM koos uiteindelijk Air France. De fusie van het Britse Reed en de Nederlandse uitgever Elsevier in 1992 moest eerst door een grensoverschrijdende cultuurschok voordat de eenwording echt bezegeld kon worden.

En wat te denken van de overname in 1999 van Hoogovens door British Steel, die samen Corus formeerden. De onevenwichtige verhoudingen baarden stammenstrijd: IJmuiden was winstgevend, British Steel niet. Een van de eerste onderzoeken naar de fusie onder het personeel was in het Engels opgesteld, ook voor de Hoogovens-medewerkers. En toen de bestuurders in Londen de aluminium-dochter wilden verkopen, die juridisch onderdeel was van de Nederlandse werkmaatschappij, blokkeerden de Nederlandse commissarissen van die werkmaatschappij de transactie. Niet de aandeelhouder in Londen bleek de baas, maar Nederlandse commissarissen.

De in 2004 gewijzigde wetgeving heeft aan de Nederlandse oppositie binnen Corus Nederland een eind gemaakt. De aluminium-divisie is nu wel verkocht.

De verdeling van de macht tussen Nederlandse commissarissen en de Angelsaksische grootaandeelhouder gaat nog een stapje verder bij Douwe Egberts, dochter van Sara Lee uit Chicago. Een meerderheid van Nederlandse commissarissen moet de lokale identiteit bewaken en hun voorzitter, Kees van Lede (ex-Akzo Nobel), is zelf bovendien lid van de board of directors van Sara Lee.

    • Menno Tamminga