Zegen voor condooms

Paus Benedictus XVI ontketent een kleine revolutie in het Vaticaan. Onverwachts voor iemand die als kardinaal de naam had een starre dogmaticus te zijn. Op zijn initiatief wordt nu gewerkt aan een nieuwe richtlijn die het gebruik van condooms onder bepaalde voorwaarden toestaat voor aids-patiënten. Het Vaticaan is in veel ontwikkelingslanden, waar het een invloedrijke partij is, altijd mordicus tegen voorbehoedsmiddelen geweest. Alleen periodieke onthouding was toegestaan. Seks is er volgens de katholieke leer voor creatie van nieuw leven door huwelijkspartners, en niet voor recreatie.

In het verleden is door die dogmatische nadruk op voortplanting het aantal katholieken sterk gegroeid, ook in Nederland. Tegenwoordig zijn de seksuele instructies van het Vaticaan steeds minder relevant geworden voor het dagelijkse leven van veel gelovigen. Lang niet iedere katholieke geestelijke predikt ook nog de leer zoals die in Rome wordt gedicteerd. Aan de groei van het aantal katholieken is in veel landen een eind gekomen.

Bovendien bedreigt aids juist de voortplanting, omdat mensen er op jonge leeftijd aan sterven. Terecht heeft kardinaal Carlo Martini gesteld dat men er alles aan moet doen om massale sterfte te voorkomen. Bovenal is het wreed en onbarmhartig om liefdespartners van wie er één aan aids lijdt, het gebruik van condooms te ontzeggen. De religieuze kruistocht van het Vaticaan tegen condooms heeft al veel schade aangericht in landen waar de ziekte veel voorkomt.

Het condoomverbod uit Rome is lang niet de enige factor die bijdraagt aan de verspreiding van aids. Los van wat het Vaticaan zegt, is er in veel arme landen een hang naar het houvast van religieuze orthodoxie. Ook in niet-katholieke landen zijn bovendien aids-epidemieën uitgebroken.

Uit studies blijkt dat in het (deels katholieke) Oeganda de vermindering van het aantal seksuele partners belangrijker is geweest voor de bestrijding van aids dan het uitdelen van condooms. Het aantal aidsbesmettingen was daar al aan het dalen toen condooms massaal werden verspreid.

Volgens de Wereldbank en de Verenigde Naties is daarom de beperking van het aantal seksuele partners minstens zo belangrijk als de verstrekking van condooms. Condooms zijn geen wondermiddel tegen aids. Ze zijn niet op elk moment beschikbaar, worden niet altijd goed gebruikt en soms laat ook de kwaliteit te wensen over. Toch zijn condooms onmisbaar in de strijd tegen aids, in combinatie met voorlichting en vermindering van het aantal seksuele partners.

Hoewel paus Benedictus XVI strikt in de leer is, heeft hij in zijn laatste encycliek, Deus caritas est (God is liefde), zelfs een goed woord over voor de eros - mits met tucht beoefend.

Een mildere koers van het Vaticaan inzake het condoom heeft te lang op zich laten wachten. Gehoopt moet nu worden dat een wellicht beperkte nieuwe richtlijn in de praktijk een ruimere liberalisering inluidt, zoals wel vaker is gebeurd in de geschiedenis van de katholieke kerk.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen hoofdredactie en commentatoren. Reageren: lezerschrijft@nrc.nl